Jump to Navigation
 

Αλληλογραφία:

Πανελλήνια Ένωση                                  Αμφιβληστροειδοπαθών (Π.Ε.Α.)
Τ.Θ. 8159
Τ.Κ. 10 210, Αθήνα
                                       

Γραφείο:

Βερανζέρου 14, 2ος όροφος
Τ.Κ. 104 32, Αθήνα
Τηλ./Fax: 210 5238389
Email:pea(at)retina.gr

Επιστημονικά Νέα από την ARVO (Αμερικανικό Συνέδρειο για την έρευνα στην Όραση και Οφθαλμολογία) Μάϊος 2014 ΗΠΑ

Α) ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ – ΑΝΑΦΟΡΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΗΣ ARVO, 4-8 ΜΑΪΟΥ 2014 ΦΛΟΡΙΝΤΑ ΗΠΑ

Από την Elaine A. Richman, PhD για τη Retina International

Η ετήσια συνάντηση του Συνδέσμου για την Έρευνα στην Όραση και Οφθαλμολογία (AssociationforResearchinVisionandOphthalmology - ARVO) είναι μοναδική στο πεδίο της έρευνας για την οφθαλμολογία. Χιλιάδες ερευνητές από όλο τον κόσμο μαζεύτηκαν στο Ορλάντο της Φλόριντας των ΗΠΑ για να πληροφορηθούν τις τελευταίες εξελίξεις και να βοηθήσουν στη μελέτη των αιτιών και θεραπειών των παθήσεων του οφθαλμού. Μοιράζονται ιδέες, οικοδομούν συνεργασίες και επεκτείνουν τη σκέψη τους σε δρόμους που οδηγούν σε παραπέρα ιδέες που στη συνέχεια υλοποιούνται στα εργαστήριά τους και στις κλινικές τους μέχρι την επόμενη ετήσια συνάντηση της ARVΟ, όπου ο κύκλος επαναλαμβάνεται. Η φετινή συνάντηση ήταν ιδιαίτερα συναρπαστική, με μεγάλη πρόοδο να αναφέρεται σχετικά με τις παθήσεις του αμφιβληστροειδούς.

Οι πληροφορίες που ακολουθούν θα δώσουν στον αναγνώστη μια εικόνα για μερικούς νέους τομείς εξελίξεων και ανακαλύψεων, που ήταν τα βασικότερα σημεία της συνάντησης ARVO 2014, από τα βλαστοκύτταρα μέχρι τις φαρμακευτικές θεραπείες.

Βλαστοκύτταρα

Κύτταρα του αμφιβληστροειδή που αναπτύσσονται στα εργαστήρια θα μπορούσαν να παρέχουν στους επιστήμονες ένα έτοιμο σύστημα μοντέλο για τη μελέτη των συνεπειών των φαρμακευτικών και γονιδιακών θεραπειών αυτών των κυττάρων και για την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων νέων κυττάρων για την εμφύτευσή τους προς αντικατάσταση του κατεστραμμένου ιστού του αμφιβληστροειδή. Με την ελπίδα ότι θα καταφέρουν αυτούς τους στόχους, πολλές ομάδες επιστημόνων εργάζονται για την κατανόηση των βιολογικών επιδράσεων της ανάπτυξης κυττάρων του αμφιβληστροειδή. Για παράδειγμα, ερευνητές στην ARVO 2014 ανέφεραν ότι είχαν κατασκευάσει μη διαφοροποιημένα κύτταρα (βλαστοκύτταρα) που είχαν τις ίδιες ιδιότητες με τα φωτοευαίσθητα κύτταρα του αμφιβληστροειδή. Άλλοι ερευνητές αναφέρθηκαν στην επίδραση του RNA στη διαφοροποίηση των γαγγλιακών κυττάρων του αμφιβληστροειδή από την καλλιέργεια ανθρώπινων κυττάρων με χαρακτηριστικά βλαστοκυττάρων.

Τα αποτελέσματα είναι ακόμα σε πρώιμο στάδιο, ωστόσο μερικά μπορούν να συμβάλουν σε καλύτερη κατανόηση της λειτουργίας της όρασης, και εν τέλει να οδηγήσουν σε νέες προσεγγίσεις στην αντιμετώπιση, στη θεραπεία και στην πρόληψη δυσλειτουργιών της όρασης.

1.    Ανθρώπινη ινσουλίνη – ως αναπτυξιακός παράγοντας (IGF) που οδηγεί τα κύτταρα να αναπτύξουν χαρακτηριστικά ματιού.

 

Η CarlaB. Mellough και οι συνεργάτες της στο Πανεπιστήμιο του Newcastle στη Μεγάλη Βρετανία χρησιμοποιούν την ανάμειξη μιας πρωτεΐνης που λέγεται ανθρώπινη ινσουλίνη ως αναπτυξιακός παράγοντας στο χημικό μείγμα μέσα στο οποίο επωάζονται τα βλαστοκύτταρα. Οι επιστήμονες αναφέρουν ότι η προσθήκη IGF στο σύστημα αυξάνει τη συχνότητα ανάπτυξης δομών του ματιού (σε σύγκριση με κύτταρα που καλλιεργούνται σε ελεγχόμενες συνθήκες χωρίς IGF). Τα κύτταρα με IGF οργανώνονται με αναγνωρίσιμο τρόπο και αποκτούν λειτουργικούς δεσμούς.

Η έρευνα συμβάλλει στην αύξηση της γνώσης σχετικά με τους παράγοντες που ελέγχουν την ανάπτυξη και τη λειτουργία των κυττάρων του αμφιβληστροειδή, που κάποια μέρα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ποσοτήτων κυττάρων για μελέτη και αντικατάσταση ιστού του αμφιβληστροειδή που έχει επηρεαστεί από νόσο ή τραυματισμό.

Βλ. Mellough, JF Collin, M Khazim, E Sernagor, et al.

2.  Κύτταρα του δέρματος για την παρακολούθηση χημικών συστατικών για την καταπολέμηση της JNCL

Μια άλλη ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Iowa, επεξεργάζονται στο εργαστήριο κύτταρα του δέρματος ασθενών που πάσχουν από μια γενετική πάθηση που προκαλεί τύφλωση (juvenileneuronalceroidlipofuscinosis, JNCL), ώστε να τα χρησιμοποιήσουν για τη γρήγορη παρακολούθηση χημικών συστατικών που θα μπορούσαν να επιβραδύνουν αυτή την εξελικτική νόσο που επίσης προκαλεί νοητική υστέρηση και πρόωρο θάνατο.

LA Wiley, K Anfinson, EM Stone, BA Tucker, et al.

3.  Δουλεύοντας για την απομόνωση του σήματος που θεραπεύει τα γαγγλιακά κύτταρα του αμφιβληστροειδή σε ψάρια και αμφίβια.

Ήδη άλλοι επιστήμονες εργάζονται για την εξήγηση της μοριακής βιολογίας που βρίσκεται πίσω από τη μετατροπή ανθρώπινων κυττάρων σε γαγγλιακά κύτταρα του αμφιβληστροειδή σε ψάρια και αμφίβια με κατεστραμμένο αμφιβληστροειδή. Οι επιστήμονες εξετάζουν το ρόλο των microRNAs (miRNAs) σε σιωπηλά (μη εκφρασμένα) γονίδια hMSCs τα οποία μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη (διαφοροποίηση) ή όχι των γαγγλιακών κυττάρων του αμφιβληστροειδή hMSCs. Στο εργαστήριο, καθώς κατευθύνουν την μετατροπή των hMSCs κυττάρων, οι ερευνητές συνέκριναν μικροRNA σε κύτταρα που διαφοροποιήθηκαν με μικροRNAs και σε κύτταρα που δεν διαφοροποιήθηκαν. Τα δεδομένα αποκάλυψαν 19 miRNAs τα οποία υπέρ διαμορφώθηκαν (αυξήθηκαν) σε διαφοροποιημένα κύτταρα συγκρινόμενα με τα μη διαφοροποιημένα κύτταρα. Το ενεργοποιημένο miRNAs συμπεριλαμβάνει πολλά κύτταρα που εμπλέκονται σε μία σημαντική διαδικασία/πορεία σήμανσης, που συνδέεται με την ανάπτυξη των κυττάρων, τη διατήρηση των κυττάρων και στην αύξηση της δράσης των νευρώνων. Τα ευρήματα θα μπορούσαν να παρέχουν μια έναρξη στη μετατροπή hMSCs σε γαγγλιακά κύτταρα του αμφιβληστροειδή σε ανθρώπους. Τα γαγγλιακά κύτταρα του αμφιβληστροειδή σχηματίζουν τις αλυσίδες που μεταφέρουν οπτικά ερεθίσματα από τα κύτταρα-φωτοϋποδοχείς του αμφιβληστροειδή στον εγκέφαλο μέσω των οπτικών νεύρων. Η απώλεια της όρασης σε πολλές περιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένου του διαβήτη και του γλαυκώματος, συνδέεται με απώλεια γαγγλιακών κυττάρων του αμφιβληστροειδή.

H Jayaram, MF Jones, D Frampton, GA Limb, et al.

4.  Νανοτεχνολογία ως εργαλείο υποαμφιβληστροειδικής διοχέτευσης καλλιεργημένων κυττάρων μελαγχρώου επιθηλίου (RPE).

Τα παρασκευασμένα στο εργαστήριο κύτταρα του αμφιβληστροειδή είναι ωφέλιμα εφόσον το σύστημα διοχέτευσης τα διατηρεί βιώσιμα κατά τη διάρκεια της εμφύτευσής τους στον αμφιβληστροειδή. Στη συνάντηση της ARVO 2014, ερευνητές από τα πανεπιστήμια Τοχόκου και Γουασέντα της Ιαπωνίας περιέγραψαν ένα σύστημα που έχουν αναπτύξει για τη διοχέτευση κυττάρων RPE σε χώρο υπό του αμφιβληστροειδή, εναλλακτικά και για χρήση του σε ασθενείς με Η.Ε.Ω. Το σύστημά τους περιλαμβάνει την προετοιμασία μικροπρότυπου νανομεμβρανών με βιοδιασπώμενη σύνθεση, πάνω στο οποίο καλλιεργούνται κύτταρα RPE. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μία βιώσιμη χρωστική δοκιμασία, για να εδραιώσουν τη βιωσιμότητα των κυττάρων, και στη συνέχεια τοποθετούν ενέσιμα τη νανομεμβράνη υπό του αμφιβληστροειδή. Μια σημαντική ποσότητα των κυττάρων RPE διατηρεί τη βιωσιμότητά τους.

H Kaji, T Fujie, N Nagai, TAbe

Νανοτεχνολογία και Αναγεννητική Ιατρική

Η νανοτεχνολογία είναι ένα πεδίο της βιοτεχνολογίας, όπου άτομα και μόρια κυττάρων τροποποιούνται μέσω χειρισμών. Αυτό περιλαμβάνει το χειρισμό βιολογικού υλικού από κύτταρα. Η αναγεννητική ιατρική αναφέρεται στο πεδίο της ιατρικής που επιδιώκει να αντικαταστήσει, να κατασκευάσει ή να αναγεννήσει ανθρώπινα κύτταρα με σκοπό να αποκαταστήσει τη φυσιολογική λειτουργία κυττάρων, ιστών και οργάνων. Ερευνητές στην οφθαλμολογία χρησιμοποιούν την νανοτεχνολογία με πολλούς τρόπους, όπως ενδεικτικά σαν μέσο ενεργοποίησης της λειτουργίας κυττάρων που δεν αντιδρούν πλέον φυσιολογικά, για να παρέμβουν θεραπευτικά και να αξιολογήσουν τη θεραπεία αντικατάστασης γονιδίων.

5.  Χημικοί φωτοδιακόπτες για την αποκατάσταση της λειτουργίας της όρασης σε τυφλά ποντίκια.

Ένα χαρακτηριστικό της μελαγχρωστικής αμφιβληστροειδοπάθειας (ΜΑ) και της σχετιζόμενης με την ηλικία εκφύλιση της ωχράς (ΣΗΕΩ) είναι η χαμηλή όραση που σχετίζεται με την απώλεια φωτοευαίσθητων κυττάρων του αμφιβληστροειδή (ραβδία και κωνία) που αντιλαμβάνονται το φως στο οπτικό πεδίο. Η οπτογενετική και οι ηλεκτρονικές συσκευές που εμφυτεύονται χειρουργικά στον αμφιβληστροειδή είναι δύο τομείς έρευνας που δείχνουν να υπόσχονται τη διέγερση μικρών περιοχών φωτοϋποδοχέων που έχουν απομείνει ή άλλων κυττάρων του αμφιβληστροειδή (δηλαδή γαγγλιακών κυττάρων του αμφιβληστροειδή) για την παροχή κάποιας οπτικής αντίληψης. Μια άλλη τεχνολογία που χρησιμοποιεί «φωτοδιακόπτες» επίσης είναι υπό έρευνα.

Οι πρώτοι ερευνητές τις τεχνολογίες των φωτοδιακοπτών –με συντονιστή τον RichardH. Kramer του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϋ– είναι από εργαστήρια στο Μπέρκλεϋ, στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου και του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον. Στην ARVO 2013 είχαν περιγράψει τα πρώιμα αποτελέσματα της χρησιμοποίησης μιας χημικής ένωσης που ονομάζεται AAQ για τη φωτοευαισθητοποίηση του αμφιβληστροειδή και την αποκατάσταση της ανταπόκρισης στο φως σε τυφλά ποντίκια. Όμως, βρήκαν ότι η AAQ διαλύεται γρήγορα και ότι θα πρέπει να χορηγείται με ένεση καθημερινά για να υπάρχουν συνεχή αποτελέσματα. Στην ARVO 2014, οι ερευνητές περιέγραψαν παρόμοιες χημικές ενώσεις που ανέπτυξαν –DENAQ και BENAQ– που παρέχουν αντιδράσεις στο φως σε γαγγλιακά κύτταρα του αμφιβληστροειδή σε ποντίκια με ΜΑ για εβδομάδες μετά την ένεση. Οι χημικές αυτές ενώσεις έχουν επίσης το πλεονέκτημα σε σύγκριση με άλλες εν δυνάμει θεραπείες ότι επιτρέπουν ανταπόκριση από όλο τον αμφιβληστροειδή και όχι μόνο από περιοχές που διεγείρονται από συσκευή ή από περιοχές στις οποίες εφαρμόζονται η θεραπεία. Επιπλέον, οι χημικές ενώσεις έχουν επιλεγεί για τους νοσούντες ιστούς και μπορούν εύκολα να αδρανοποιηθούν σε περίπτωση επιπλοκών. Οι ερευνητές προτείνουν ακόμα τη δυνατότητα κατασκευής μιας φόρμουλας που να χορηγείται αργά, ώστε τα αποτελέσματα να διαρκούν περισσότερο χρόνο. Ο σκοπός τους τώρα είναι να αποδείξουν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των χημικών ενώσεων σε μεγαλύτερα πειραματόζωα, προκειμένου να πάρουν έγκριση για δοκιμές σε ανθρώπους πάσχοντες στις ΗΠΑ.

I Tochitsky, APolosukhina, V Degtyar, R Kramer, et al.

6.  Ένας φωτοδιακόπτης αζοβενζολίου

Μια άλλη ομάδα ερευνητών αναφέρει επιτυχία στη χρήση μιας διαφορετικής χημικής ένωσης σαν φωτοδιακόπτη για την πρόκληση ενεργοποίησης των γαγγλιακών κυττάρων του αμφιβληστροειδούς σε εκφυλισμένο αμφιβληστροειδή ποντικιού και σκύλου. Σχεδίασαν ένα σύστημα που χρησιμοποιεί ένα φωτοδιακόπτη αζοβενζολίου, για να ενεργοποιήσουν τον κατάλληλο φωτοϋποδοχέα (LiGluR) στα γαγγλιακά κύτταρα του αμφιβληστροειδή, ώστε να επιδιορθωθεί η φωτο-ευαισθησία τους. Τα ποντίκια που δέχτηκαν τη θεραπεία εμφάνισαν δυνατότητες οπτικών ερεθισμάτων στον οπτικό φλοιό του εγκεφάλου και συμπεριφορικές μεταβολές στην ανίχνευση του φωτός. Ανταπόκριση σε φωτεινά ερεθίσματα επίσης αναφέρθηκε σε κύτταρα του αμφιβληστροειδή σκύλου με ΜΑ.

B Gaub, M Berry, G Aguirre, J Flannery, E Isacof, et al.

7.   Ο ρόλος των νανοοξειδίων στην επιβράδυνση της εκφύλισης του αμφιβληστροειδούς χιτώνα σε Ποντίκια

 

Το οξειδωτικό στρες είναι συνδεδεμένο με την πρόοδο νευροεκφυλιστικών παθήσεων συμπεριλαμβανομένης και της καταστροφής των φωτοϋποδοχέων στην μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια. Έρευνες έχουν δείξει ότι τα νανοοξείδια [νανοσωματίδια οξειδίου, ενός καταλύτη που δεσμεύει αντιδραστικά οξυγονούχα στοιχεία] μπορούν να καθυστερήσουν την καταστροφή των φωτοϋποδοχέων στα τρωκτικά, αλλά η επίδραση αυτή διήρκεσε μόνο δύο ή τρεις εβδομάδες. Τώρα, οι ερευνητές υποστήριξαν στο συνέδριο ARVO 2014 ότι η προσθήκη ενός ERαγχολυτικού [GRP78/Bip] στην αγωγή με νανοοξειδωτικά, συνδυαστικά ή σωρευτικά, εμποδίζει την εκφύλιση του αμφιβληστροειδούς σε ένα μοντέλο πειραματόζωου ποντικιού με κληρονομική αμφιβληστροειδοπάθεια. Είχαν προηγουμένως αποδείξει ότι το ER στρες είχε ανάμειξη στην εκφύλιση του αμφιβληστροειδούς αυτού του ποντικιού. Το στρες ER σχετίζεται με μία πρωτεϊνική ανωμαλία στο οργανίδιο των κυττάρων ονόματι "ενδοπλασματικό δίκτυο" [ER]. Τόσο τα νανοοξείδια, όσο και το GRP78/Bip αποτελούν αντιοξειδωτικά, αλλά έχουν διαφορετικούς μηχανισμούς δράσης. Οι ερευνητές ανακοίνωσαν πως το GRP78/Bip που εγχύνεται με ένεση υποαμφιβληστροειδιακά λαμβάνεται από τους φωτοϋποδοχείς, και όταν συνδυάζεται με τα νανοοξείδια, είναι πιο αποτελεσματικά από όσο θα ήταν το καθένα από αυτά μεμονωμένα. Οι ενδείξεις αυτές έλαβαν τη μορφή ενεργοποίησης ορισμένων πρωτεϊνών του οπτικού συστήματος και γονιδίων καθώς και της διατήρησης των δομών του αμφιβληστροειδούς. Οι επιστήμονες εξετάζουν τώρα την αιτία αυτών των αποτελεσμάτων. Πιστεύουν ότι αυτή η μελέτη θα μπορούσε να καταδείξει πως ένας συνδυασμός διαφόρων θεραπευτικών ουσιών θα μπορούσε να αποδειχθεί ευεργετικός για τη θεραπεία της μελαγχρωστικής αμφιβληστροειδοπάθειας και άλλων παθήσεων σχετιζόμενων με το οξειδωτικό άγχος.

 

X Coil, MS Corbatyuk, AS Lewin, WW Hanswirth, JF McGinnis κλπ.

8.  Η εργαστηριακή γενετική τροποποίηση φωτοδεκτικών προκυττάρων μπορεί να οδηγήσει σε μια πρώτη εκτίμηση της αποτελεσματικότητας.

Τα πρώτα κύτταρα – φωτοϋποδοχείς του αμφιβληστροειδούς που βλάπτονται στη μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια είναι τα ραβδία και δευτερευόντως τα κωνία. Οι επιστήμονες εξετάζουν τρόπους για την ανάπτυξη νέων ραβδίων-αντικαταστατών στα εργαστήρια χρησιμοποιώντας τα κύτταρα του ίδιου του ασθενούς διατηρώντας ως εκ τούτου τη λειτουργία των ραβδίων και των κωνίων. Προσπαθούν να προκαλέσουν την εξέλιξη των πολυδύναμων βλαστοκυττάρων σε ραβδία κατάλληλα για εμφύτευση. Προηγουμένως, ωστόσο, θα πρέπει να επανορθωθούν οι μεταλλάξεις των κυττάρων του ασθενούς που προκαλούν την μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια, πράγμα δυνατόν πλέον, σύμφωνα με την ανακοίνωση μίας επιστημονικής ομάδας στο συνέδριο ARVO 2014. Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης αναπτύσσουν εργαστηριακά μία γονιδιακή θεραπεία για την αντικατάσταση των κυττάρων στην μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια. Η εργαστηριακή γονιδιακή θεραπεία συνίσταται στην απευθείας λήψη των κυττάρων από το σώμα, την πρόσμειξή τους με γονίδια σε δοκιμαστικό σωλήνα [μία διαδικασία κατά την οποία ένα ξένο γονίδιο συνενώνεται με ένα κύτταρο μέσω ενός ιογενούς φορέα] και κατόπιν την επανατοποθέτησή του στο σώμα.

Η εργασία τους προχωρά με τη χρήση ραβδιακών πολυδύναμων βλαστοκυττάρων από ποντίκι – υπόδειγμα με γενετική παραλλαγή δυσλειτουργίας των ραβδιακών φωτοϋποδοχέων. Προσέμειξαν με επιτυχία τα καλλιεργημένα κύτταρα με ανθρώπινο γονίδιο ροδοψίνης, άφησαν τα κύτταρα να πολλαπλασιασθούν στην καλλιέργεια, και μετά εμφύτευσαν τα κύτταρα κάτω από τον αμφιβληστροειδή ενήλικων ποντικιών με εκφύλιση του αμφιβληστροειδούς. Η μέθοδος που ανέπτυξαν, κατά την οποία εργαστηριακά τροποποιημένα γενετικώς κύτταρα και εμφυτευμένα κύτταρα ραβδίων επιβιώνουν, καταδεικνύει τη βιωσιμότητα ενός μεγάλου βήματος για τη γονιδιακή θεραπεία στους ανθρώπους – τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας της γονιδιακής θεραπείας στα πολυδύναμα βλαστοκύτταρα ενός ασθενούς προτού εφαρμοσθεί η γονιδιακή θεραπεία ή η κυτταρική εμφύτευση.

AO Cramer, MS Singh, M McClemets, RE MacLaren.

9.    Χοριοειδερημία: σε αναζήτηση σημαδιών προόδου σχετικά με τη γονιδιακή θεραπεία.

Η Χοριοειδερημία είναι μία κληρονομική υποαμφιβληστροειδική δυστροφία που παρουσιάζεται περίπου σε ένα άτομο ανά 50.000. Οφείλεται σε μεταλλάξεις του γονιδίου CHM στη μακρά ακολουθία του χρωμοσώματος Χ (Xq21.2). Το γονιδιακό ελάττωμα οδηγεί στην έλλειψη μίας σημαντικής πρωτεΐνης για τη διατήρηση της υγείας των αμφιβληστροειδικών κυττάρων, την προοδευτική απώλεια των κυττάρων αυτών και τη μειωμένη όραση. Οι ερευνητές στην ARVO 2014 αναφέρθηκαν στα ανατομικά χαρακτηριστικά του αμφιβληστροειδούς χιτώνα [π.χ. fundusautofluorescence/ο αυτοφθορισμός του βυθού, το πάχος του αμφιβληστροειδούς, δομικές ανωμαλίες] στους ασθενείς με Χοριοειδερημία, τα οποία σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν ως μέτρο σύγκρισης σε ασθενείς που υποβάλλονται σε γονιδιακή θεραπεία, προκειμένου να αντικαταστήσουν το γονίδιο που λείπει και τη σχετιζόμενη με αυτό πρωτεΐνη. Όσο για τώρα, πιστεύουν πως ο αυτοφθορισμός του βυθού/fundusautofluorescence θα αποτελέσει έναν χρήσιμο μακροπρόθεσμο δείκτη των αποτελεσμάτων.

M Moosajee, SC Ramsden, GC Black, AT Moore, A Webster

[Σημείωση: η πρώτη κλινική δοκιμή σχετικά με την Χοριοειδερημία τελεί υπό την καθοδήγηση του Καθηγητή RobertMacLaren του NuffieldLaboratoryofOphthalmology του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Η κλινική δοκιμή συνίσταται στην μεταφορά φυσιολογικών γονιδίων στα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς χιτώνα – με ένεση στην περιοχή κάτω από τον αμφιβληστροειδή – όπου τα γονίδια θα δώσουν την εντολή στα κύτταρα να παράγουν την πρωτεΐνη που λείπει. Η κλινική δοκιμή ξεκίνησε το 2011 και τα αποτελέσματα από τους πρώτους έξι ασθενείς ανακοινώθηκαν προσφάτως. Δοκιμές για την οπτική οξύτητα με την καλύτερη δυνατή διόρθωση και την ευαισθησία του αμφιβληστροειδούς έδειξαν πως και οι έξι ασθενείς με Χοριοειδερημία, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων με την πιο προχωρημένη απώλεια όρασης, παρουσίασαν βελτίωση της οπτικής οξύτητάς τους και αύξηση της ευαισθησίας του αμφιβληστροειδούς τους. Αυτά τα δύο αποτελούν σημάδια βελτίωσης της λειτουργίας των φωτοϋποδοχέων. Μένει, λοιπόν, να καθορισθεί η βέλτιστη θεραπευτική δόση.]

10.       Θεραπευτική αποτελεσματικότητα του Ισοπροπυλεστέρα ουνοπροστόνης σε ασθενείς με μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια.

Ο ισοπροπυλεστέρας ουνοπροστόνης μελετάται για την πιθανή θεραπευτική του επίδραση σε πάσχοντες από μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια. Το συστατικό αυτό χρησιμοποιείται παραδοσιακά ως κολλύριο για τη συντηρητική θεραπεία του γλαυκώματος ανοικτής γωνίας και της οφθαλμικής υπέρτασης, με το όνομα Reculs. Ερευνητές στο ετήσιο συνέδριο της ARVO του 2011 ανακοίνωσαν θετικά αποτελέσματα του φαρμάκου σε κλινική δοκιμή Δεύτερης Φάσης [για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια διαφορετικών δόσεων του φαρμάκου] στην Ιαπωνία σε ασθενείς με μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια, μέσου προς τελικού σταδίου. Οι επιστήμονες ανακοίνωσαν ακόλουθα υποσχόμενα αποτελέσματα: οι πάσχοντες από μελαγχρωστική που λάμβαναν τη μέγιστη δόση του φαρμάκου παρουσίασαν βελτίωση της ευαισθησίας της κεντρικής τους όρασης και μικρότερη μείωση της όρασής τους σε σύγκριση με ασθενείς που τους χορηγήθηκε εικονικό φάρμακο.

Νεώτερες ανακοινώσεις επιβεβαιώνουν τα παρακάτω ευρήματα: σε μελέτη όπου χρησιμοποιήθηκε 0,12% ουνοπροστόνης τοπικά δύο φορές την ημέρα, οι ερευνητές ανακοίνωσαν πως παρατήρησαν συντήρηση της οπτικής οξύτητας και των μετρήσεων του οπτικού πεδίου στους υπό θεραπεία οφθαλμούς των ασθενών με μελαγχρωστική, καθώς επίσης και στον οφθαλμό εκτός θεραπείας. Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης βελτίωση στην ευαισθησία της ωχράς κηλίδας, ειδικά στον υπό θεραπεία οφθαλμό. Πιστεύουν πως το αποτέλεσμα αυτό οφείλεται πιθανόν στη βελτίωση της ροής του αίματος εξαιτίας της τοπικής εφαρμογής της ουνοπροστόνης ή ίσως σε απευθείας νευροπροστατευτική επίδραση του φαρμάκου στα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς. Μία κλινική δοκιμή Τρίτης Φάσης έχει αρχίσει στην Ιαπωνία. Δεν έχουν αναφερθεί σοβαρές παρενέργειες. Η μελέτη αναμένεται να ολοκληρωθεί περί τα τέλη του 2014.

Στα πειράματα με ζώα έχει προκύψει πως η ουνοπροστόνη προστατεύει από την καταστροφή των αμφιβληστροειδικών κυττάρων, τα αντιδραστικά οξυγονούχα στοιχεία και την απόπτωση σε μοντέλο μελαγχρωστικής αμφιβλησροειδοπάθειας. (JChakrabarti, JCuppoletti)

Οι επιστήμονες δοκιμάζουν ένα σύστημα διοχέτευσης του φαρμάκου μέσω του σκληρού χιτώνα [ασπράδι] του ματιού, το οποίο θα εκλύει ισοπροπυλεστέρα ουνοπροστόνης συνεχώς και όχι μέσω σταγόνων.(NNagai, HKaji, AKNexhad, etal)

Ο ισοπροπυλεστέρας ουνοπροστόνης κατατάχθηκε στα ορφανά φάρμακα όσον αφορά στη μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια από τον ΕΜΑ στην Ευρώπη και τον FDA στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ερευνάται ακόμη η πιθανή θεραπευτική του επίδραση σε ασθενείς με την ξηρά μορφή της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας.

11.       Σοβαρές γαστρεντερικές ανωμαλίες: Σύγκριση των Bevacizumab και Ramibizumab για την ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας

Έχουν πλέον παρατηρηθεί γαστρεντερικές παρενέργειες οφειλόμενες στη συστηματική χορήγηση της Bevacizumab [Avastin]. Ασθενείς που λαμβάνουν ενδοφθαλμικές ενέσεις της Bevacizumab και της σχετικής με αυτήν ουσίας Ramibizumab [Lucentis] για τη θεραπεία της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας έχουν επίσης παραπονεθεί για γαστρεντερικές ενοχλήσεις. Επιστήμονες από διάφορα ιδρύματα του Ηνωμένου Βασιλείου συνεργάστηκαν για τη συγκριτική μελέτη των γαστρεντερικών παρενεργειών που αναφέρουν ασθενείς, οι οποίοι χρησιμοποιούν ένα από τα δύο φάρμακα ως συμμετέχοντες σε τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές των δύο ουσιών. Οι επιστήμονες πραγματοποίησαν μία μετα-ανάλυση αντλώντας στοιχεία από μελέτες των CATT, IVAN, Gefal, MANTA και LUCAS, προκειμένου να ποσοτικοποιήσουν τη συχνότητα και τους κινδύνους των παρενεργειών. Συνολικά, 1496 ασθενείς είχαν πάρει bevacizumab και 1533 είχαν πάρει ramibizumab. Σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα, 46 ασθενείς ανέφεραν σοβαρές γαστρεντερικές ανωμαλίες [το 3,1%] από την ομάδα του bevacizumab και 24 [1,6%] ασθενείς που λάμβαναν ramibizumab. Αυτή ήταν μία στατιστικά σημαντική διαφορά και κατέδειξε σχεδόν διπλάσιο κίνδυνο σοβαρών γαστρεντερικών ανωμαλιών εξαιτίας της χρήσης του bevacizumab. Στις παρενέργειες αυτές συμπεριλαμβάνονται έμετοι, πόνοι στην κοιλιακή χώρα, εντερική δυσλειτουργία και διάτρηση εντέρου διαφόρων βαθμών σοβαρότητας.

L Scott, U Chakravarthy, R Nash, et al.

12.       Συμπληρώματα διατροφής με υψηλή δόση δοκοσαεξανοϊκού οξέος [DHA] σε ασθενείς με μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια του χρωμοσώματος Χ [XLRP]: Τετραετής κλινική δοκιμή

Ερευνητές από το RetinaFoundationoftheSouthwest και του UniversityofTexasSouthwesternMedicalCenter συνεργάστηκαν για τη μελέτη της επίδρασης υψηλών δόσεων των ωμέγα-3 λιπαρών οξέων Δοκοσαεξανοϊκού Οξέος [DHA] στη λειτουργία των κωνιακών φωτοϋποδοχέων, τη νυκτερινή όραση, την οξύτητα διάκρισης των γραμμάτων, τον βαθμό μείωσης των οπτικών πεδίων σε πάσχοντες από μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια σχετιζόμενη με το χρωμόσωμα Χ. Στη διατροφή, το DHA βρίσκεται ιδιαίτερα στον σολομό, τους καρπούς της σόγια και τα καρύδια. Συγκεντρώνεται φυσικά στους φωτοϋποδοχείς του αμφιβληστροειδούς και είναι σημαντικό για τη φυσιολογική λειτουργία του. Σε μία τετραετούς διάρκειας κλινική δοκιμή με εικονικό φάρμακο, οι επιστήμονες δοκίμασαν εάν η χορήγηση καθημερινών υψηλών δόσεων του DHA σε αυτούς τους ασθενείς θα προκαλούσε επιβράδυνση της απώλειας της όρασης.

Στο συνέδριο ARVO 2014, οι επιστήμονες ανακοίνωσαν ότι η επίδραση των υψηλών δόσεων του DHA στην επιβράδυνση του ρυθμού προόδου της πάθησης είναι περιορισμένη. Ανακάλυψαν ότι δεν υπήρχε καμία διαφορά ανάμεσα στους ασθενείς που ελάμβαναν εικονικό φάρμακο και εκείνους που έπαιρναν συμπλήρωμα με DHA όσον αφορά στην ηλεκτρική δραστηριότητα των κωνιακών φωτοϋποδοχέων, στη νυκτερινή όραση ή στην οξύτητα διάκρισης των γραμμάτων.

Η μόνη ωφέλεια που ανακάλυψαν ότι προσέφερε το συμπλήρωμα με DHA ήταν η καθυστέρηση στο ρυθμό μείωσης των περιφερειακών οπτικών πεδίων. Αναζήτησαν επίσης ενδείξεις πιθανών παρενεργειών από τις υψηλές δόσεις DHA. Οι παρενέργειες ήταν παροδικές και δεν θεωρούνται σοβαρές [π.χ. ελαφρύς γαστρεντερικός ερεθισμός, αιματολογικές μεταβολές, διαταραχές του επιπέδου της χοληστερίνης και των λιπιδίων].

D Hoffman, DK Wheaton, D Birch et al.

Β) Συνάντηση της Επιστημονικής Ιατρικής Συμβουλευτικής Επιτροπής (SMAB) της διεθνούς ένωσης αμφιβληστροειδούς (Retina International) 5 Μάιου 2014 Orlando Florida ΗΠΑ.

 

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ

 

Κάθε χρόνο στις ΗΠΑ διοργανώνεται το Παναμερικανικό Συνέδριο Έρευνας στην Οφθαλμολογία στο πλαίσιο του οποίου γίνεται ειδική συνάντηση της Επιστημονικής Ιατρικής Συμβουλευτικής Επιτροπής (ΕΙΣΕ-SMAB) της Διεθνούς Ένωσης Αμφιβληστροειδούς (Retina International) κατά την οποία εβδομήντα και πλέον καθηγητές, ερευνητές, επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων που εργάζονται στον τομέα των κληρονομικών παθήσεων του Αμφιβληστροειδή χιτώνα, της Ωχράς Κηλίδος, του Οπτικού Νεύρου κ.λπ. παρουσιάζουν τις νεότερες ερευνητικές εξελίξεις παγκοσμίως στο επίπεδο αυτό.

 

Από τους ανωτέρω επιστήμονες, δεκαέξι παρουσίασαν τα αποτελέσματα των ερευνητικών τους εργασιών τα οποία συνοπτικά ως θέματα έχουν παρουσιαστεί σε προηγούμενα τεύχη του περιοδικού «Επαφή» και στο τωρινό τεύχος αναπτύσσονται αναλυτικά νεότερα δεδομένα σχετικά με τα ίδια ή άλλα θέματα έρευνας.

 

Επίσης στη συνάντηση προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν εξήντα περίπου καθηγητές, ερευνητές, ιατροί, βιολόγοι, εκπρόσωποι όλων των χωρών μεταξύ των οποίων την Ελλάδα εκπροσώπησε ο Καθηγητής Οφθαλμολογίας, κ. Τσιλιμπάρης Μιλτιάδης από το Πανεπιστήμιο Κρήτης, ως επιστημονικός σύμβουλος της Π.Ε.Α.

Επίσης, εκπρόσωπός μας στη συνάντηση είναι και η κα. Μυρτώ Παπαϊωάννου, Βιολόγος-Γενετίστρια.

 

I) ΘΕΜΑΤΑ ΑΤΖΕΝΤΑΣ

 

Η κα Christina Fasser, Πρόεδρος της Retina International, άνοιξε τις εργασίες της συνάντησης της SMAB απευθύνοντας ένα θερμό, εγκάρδιο χαιρετισμό στους συμμετέχοντες επιστήμονες και ευχαριστώντας όλους τους ομιλητές. Μετά από την παρουσίαση άλλων εναρκτήριων θεμάτων, μετέφερε το συντονισμό των εργασιών στον καθηγητή Dr. Jee Hollyfield και στον καθηγητή Dr. Erberhart Zrenner, προκειμένου να ξεκινήσουν οι επιστημονικές παρουσιάσεις.

 

II) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

 

Ακολουθούν οι περιλήψεις από τις παρουσιάσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της συνάντησης της SMAB της R.I

 

ΜΕΛΑΓΧΡΩΣΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΚΑΙ ΣΠΑΝΙΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ

 

1) Κλινική Δοκιμή Ηλεκτροδιέγερσης- Dr. T. Peters

Πανεπιστήμιο Τούμπινγκεν Γερμανίας

 

Η ηλεκτροδιέγερση χρησιμοποιείται πολλά χρόνια για την θεραπεία των νευρολογικών παθήσεων. Πολύ πρόσφατα έγινε σαφές, ότι η χρήση της ηλεκτροδιέγερσης στις εκφυλιστικές παθήσεις αμφιβληστροειδή, μπορεί να είναι ευεργετική, καθώς μελέτες σε ζώα έδειξαν, πως η ηλεκτροδιέγερση απελευθερώνει ενδογενείς αυξητικούς παράγοντες στον αμφιβληστροειδή, όπως τον IGF-1, BDNF, CNTF, FgF2, Bcl-2 και BAX, όπως ανέδειξαν διάφοροι ερευνητές [Pardue (2005), Morimoto (2005), Sato (2008) και άλλοι]. Επιπλέον, έγινε σαφές πως η αιμάτωση του χοριοειδή χιτώνα αυξήθηκε και έγινε αναφορά στο ότι οι λεγόμενοι ανενεργοί φωτοϋποδοχείς, ενδέχεται να ενεργοποιηθούν ξανά μέσω ενός τέτοιου μηχανισμού. Παρ’ όλα αυτά, ο μηχανισμός για το πώς λειτουργεί η ηλεκτροδιέγερση δεν έχει γίνει κατανοητός πλήρως. Από το 2008, το πανεπιστήμιο του Τούμπινγκεν έχει διεξάγει πολλές ελεγχόμενες,τυφλές, ανιχνευτικές έρευνες σε ασθενείς που πάσχουν από παθήσεις του αμφιβληστροειδή και άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις. Η πιλοτική δοκιμή μεταξύ 2009-2010 σε έναν μικρό αριθμό ασθενών-συμμετεχόντων(24 άτομα) έδειξε ελπιδοφόρα αποτελέσματα όσον αφορά στη διεύρυνση του οπτικού πεδίου και βελτίωση της απόκρισης στα  κύματα b των ραβδίων στην δοκιμασία του ΗΑΓ (ηλεκτροαμφιβληστροειδογραφήματος). Οι άλλες 2 κλινικές δοκιμές EST II και TESOLA διεξάγονται ήδη από το 2010. Το κύριο μέλημα της δοκιμής με τεχνολογία EST II ήταν στραμμένο στην αποτελεσματικότητα, ενώ το επίκεντρο της έρευνας ανοιχτής δοκιμής TESOLA ήταν στραμμένο στην ασφάλεια. Συνολικά 193 ασθενείς υποβλήθηκαν στη θεραπεία σύμφωνα με το πρωτόκολλο.

 

Τα κριτήρια επιλογής και αποκλεισμού των ασθενών ήταν σχεδόν παρόμοια σε όλες τις παραπάνω μελέτες. Η χορηγηθείσα ηλεκτροδιέγερση εφαρμόστηκε σε 3 δόσεις με παροχή ηλεκτρικής τάσης, 0%, 150% και 200% του ρεύματος που απαιτείται για να προκαλέσει αντίληψη φωτός σε έναν συγκεκριμένο ασθενή, κατ' ανώτατο 0.9mV εφαρμοσμένο για 30 λεπτά εβδομαδιαία, αντιστοίχως. Στην έρευνα ανοιχτής δοκιμής TESOLA είχε καθοριστεί στο 150% του ατομικού ορίου.

 

Η εφαρμογή του ρεύματος γίνεται μέσω ενός λεπτού ηλεκτροδίου που εφάπτεται στον κερατοειδή, το οποίο ο ασθενής μπορεί να εφαρμόσει μέσω ειδικού εξατομικευμένου σκελετού γυαλιών. Η εταιρεία OcuVision έχει αναπτύξει μια συσκευή όπου το φωσφωνικό όριο μπορεί να μετρηθεί και ο γιατρός να προσαρμόσει τη χορήγηση του ρεύματος στο κατά περίπτωση ατομικό όριο του ασθενή. Κατόπιν, ο ασθενής μπορεί να παραλάβει τη συσκευή που ονομάζεται Ocustim για εφαρμογή κατ' οίκον. Δια μέσω μιας συσκευής USB, ο γιατρός μπορεί να ελέγξει το κατά πόσον η συσκευή εφαρμόζεται σωστά σε τριμηνιαίες επισκέψεις. Η συσκευή έχει λάβει πιστοποίηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση (σήμανση CE) και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο με ιατρική συνταγή σε συγκεκριμένα οφθαλμολογικά κέντρα ανά την Ευρώπη. Έχει γίνει αίτηση για έγκριση στον Αμερικανικό Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων και Τροφίμων (FDA) από το Οφθαλμολογικό Νοσοκομείο Willis στη Φιλαδέλφεια, ενώ παράλληλα μια νέα μελέτη αναμένεται στις ΗΠΑ.

 

Τα αποτελέσματα της μελέτης EST II δεν έχουν αξιολογηθεί ακόμα πλήρως, αλλά η μελέτη σε επίπεδο αποτελεσματικότητας δεν ανέδειξε σηµαντικά ευρήματα, ωστόσο έδειξε μία σαφή τάση για σταθερές ή ελαφρά βελτιωμένες ζώνες οπτικού πεδίου. Περαιτέρω έρευνα είναι αναγκαία ως προς τα ευρήματα, δεδομένου ότι τα συγκριτικά αποτελέσματα μεταξύ ασθενών έδειξαν μια διάκριση μεταξύ των όσων ανταποκρίθηκαν αδύναμα και των άλλων που είχαν ισχυρή ανταπόκριση, κάτι το οποίο είναι υπό αξιολόγηση. Επίσης, οι συνθήκες θεραπείας διαφοροποιούνταν καθ’ όλη τη διάρκεια των μελετών λόγω του γεγονότος ότι τα όρια προσαρμοζόταν σε κάθε επίσκεψη, κάτι που οδήγησε σε μειωμένη εφαρμογή χορήγησης ρεύματος ιδιαίτερα σε εκείνους τους ασθενείς που ανταποκρίθηκαν πιο ισχυρά σε βάθος χρόνου. Περαιτέρω έρευνες είναι αναγκαίες για να προσδιοριστούν οι βέλτιστες συνθήκες θεραπείας όσον αφορά στο χρόνο (διάρκεια), στη δοσολογία και όσον αφορά στην προέλευση της διαφοράς μεταξύ ασθενών που ανταποκρίθηκαν πιο αδύναμα ή ισχυρά, γεγονός όπου οι διαφοροποιήσεις μπορούν να συνδέονται με τις εξατομικευμένες γενετικές συνθήκες του ασθενή και της πάθησής του.

 

Όσον αφορά στην ασφάλεια, δεν υπήρξαν σοβαρές αντενδείξεις από την εφαρμογή της θεραπείας. Τα πιο χειροπιαστά ευρήματα ήταν παρόμοια με τα συμπτώματα ξηροφθαλμίας, τα οποία θα μπορούσαν να θεραπευθούν με τη χρήση τεχνητών δακρύων χωρίς επιπτώσεις. Η θεραπεία με ηλεκτροδιέγερση του κερατοειδή χιτώνα μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως ασφαλής, σύμφωνα με τις κλινικές δοκιμές EST II και TESOLA.

 

2) Νεότερα όσον αφορά στην τεχνητή όραση - Dr. T. Peters και Dr. Eberhart Zrenner, Πανεπιστήμιο Τούμπινγκεν, Γερμανίας

 

Υπάρχουν περισσότερες από 20 ομάδες παγκοσμίως που αναπτύσσουν διάφορα αμφιβληστροειδικά εμφυτεύματα. Κατά βάση υπάρχουν 3 προσεγγίσεις, αμφιβληστροειδικά μοσχεύματα που συνδέουν ηλεκτρόδια πάνω στα γαγγλιακά κύτταρα του αμφιβληστροειδή, υποαμφιβληστροειδικά εμφυτεύματα που τοποθετούνται κάτω από τον αμφιβληστροειδή στους φωτοϋποδοχείς και η επιχοριοειδική προσέγγιση, η οποία είναι παρόμοια με τη υποαμφιβληστροειδική, αν εξαιρέσουμε το ότι η ωχρά κηλίδα είναι μεταξύ των ηλεκτροδίων και της διπολικής στοιβάδας κυττάρων. Υπάρχουν ήδη προϊόντα στην αγορά τα οποία έχουνε λάβει την έγκριση των ρυθμιστικών αρχών για εμπορική χρήση: Το ηλεκτρονικό μόσχευμα/εμφύτευμα ARGUS ΙΙ από την εταιρία Second Sight, το οποίο έχει 60 ηλεκτρόδια. Περίπου 30 ασθενείς έχουν εγχειρισθεί στην Ευρώπη, και πρόσφατα κάποιοι στις ΗΠΑ. Μια ενδιάμεση έκθεση δημοσιεύτηκε από το Dr. Humayun και αναφέρει δεδομένα για τα 30 αυτά άτομα στο επιστημονικό περιοδικό IOVS. Το δεύτερο μόσχευμα/εμφύτευμα είναι το Alpha IMS, που αναπτύχθηκε από την εταιρεία Retina Implant στη Γερμανία. Έχει 1500 φωτοηλεκτρόδια, που τοποθετούνται κάτω από τον αμφιβληστροειδή. Έχει ήδη εγκριθεί για χρήση στην Ευρώπη, και μια έκθεση για 26 ασθενείς θα παρουσιαστεί στην ARVO από τον Dr. Zrenner.Όλα αυτά τα μοσχεύματα/εμφυτεύματα έχουν ήδη εφαρμοστεί και μπορούν προς το παρόν να εφαρμοστούν ήδη σε ασθενείς που πάσχουν από κληρονομικές εκφυλιστικές ασθένειες του αμφιβληστροειδούς, και σχεδόν δεν έχουν αντίληψη του φωτός, δίχως τη δυνατότητα εντοπισμού της πηγής. Η όραση που παρέχουν αυτά τα εμφυτεύματα διαφέρει σημαντικά από την «κανονική» όραση. Το μέγιστο οπτικό πεδίο είναι 15- 20° και η μέγιστη οπτική οξύτητα που μπορεί να επιτευχθεί είναι μέχρι του 20/540 (1/25). Επομένως, οι εικόνες είναι πολύ θολές-αμυδρές και άχρωμες, και δεν μπορεί να προβλεφθεί με ευκολία σε ποιο βαθμό είναι δυνατόν να επωφεληθεί ένας μεμονωμένος ασθενής, καθώς η κατάσταση του αμφιβληστροειδούς διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Ωστόσο, όλοι οι πάσχοντες επανέκτησαν αντίληψη του φωτός (εάν είχε χαθεί), όπως και αντίληψη φωτεινών σημάτων. Περισσότεροι από τους μισούς τυπικά έχουν οπτική αντίληψη που είναι χρήσιμη στην καθημερινή τους διαβίωση όταν είναι σε θέση να εντοπίζουν αντικείμενα όπως φλιτζάνια και πιάτα, να βλέπουν μορφές/σχήματα (π.χ. δέντρα ή ανθρώπους), σημάδια στους δρόμους (λευκές γραμμές, φανάρια, τζαμαρίες καταστημάτων, κινούμενα αυτοκίνητα). Ορισμένοι ασθενείς μπορούν, επίσης, να συλλαβίσουν γράμματα και να τα συνδυάσουν σε λέξεις, αλλά η αβίαστη ανάγνωση και αναγνώριση προσώπων δεν είναι δυνατή. Παρ’ όλα αυτά, συστήνεται σε πλήρως τυφλούς ασθενείς μεμελαγχρωστική Αμφιβληστροειδοπάθεια, που προσβλέπουν σε αυτές τις τεχνικές δυνατότητες, προκειμένου να ανακτήσουν κάποιο μέρος της όρασής τους, αν αυτή η εξέλιξη από την πλήρη τυφλότητα σε χαμηλή όραση καλύπτει τις ιδιαίτερες ανάγκες τους, καθώς και οι δύο προσεγγίσεις έχουν καλή εκτίμηση ασφάλειας.

 

Άλλες μέθοδοι είναι σε πειραματικό στάδιο και όχι ακόμα έτοιμες να εφαρμοστούν σε ασθενείς. Η εταιρεία Bionic Vision στην Αυστραλία εγχείρισε 3 ασθενείς με επιχοριοειδικές σειρές ηλεκτροδίων, και στην Ιαπωνία ορισμένες μελέτες έγιναν σε ασθενείς επίσης επιχοριοειδικά. Επιπλέον υπάρχουν κάποιες σχετικά νέες ιδέες, που δεν έχουνε ακόμη εφαρμοστεί σε ασθενείς (ένας συμπαγής προσθετικός τεχνητός οφθαλμός που συνδέεται απευθείας πάνω στο βολβό του ματιού και που διερευνάται στην ιατρική σχολή του Harvard, ένα αμφιβληστροειδικό μόσχευμα, με ηλεκτρονικά τμήματα που τοποθετούνται στο φακό της εταιρείας Pixium στο Παρίσι και που έχει ήδη δοκιμαστεί σε έναν ασθενή, ένα υποαμφιβληστροειδικό εμφύτευμα με πολλαπλές φωτοδιόδους και διόπτρα ενίσχυση φωτός που μελετάται στο  πανεπιστήμιο Stanford, καθώς και ένα σύστημα 3-D ηλεκτροδίων επί του αμφιβληστροειδή στο Ισραήλ).

 

Το πεδίο αυτής της έρευνας εξελίσσεται ραγδαία. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει κάποιας άλλης δυνατότητας αποκατάσταση από την τυφλότητα στην περιορισμένη όραση που να παρέχεται στους ασθενείς αυτήν τη στιγμή, η κατάσταση της εξέλιξης των ηλεκτρονικών αμφιβληστροειδικών εμφυτευμάτων είναι πολύ συναρπαστική και πολλά υποσχόμενη και αναμένεται περεταίρω βελτίωση σε επίπεδο οπτικής οξύτητας και αντίθεσης, καθώς και οπτικού πεδίου, όπως παρομοίως συμβαίνει με την ανάπτυξη κοχλιακών εμφυτευμάτων, όπου οι τεχνικές εξελίξεις επιτρέπουν την πλήρη αντίληψη θορύβου να εξελιχτεί σε ικανότητα αναγνώρισης ομιλίας μέσα σε λίγα χρόνια.

 

3) Ανοικοδόμηση της οπτικής λειτουργίας σε τυφλά ποντίκια πειραματόζωα με χημικούς φωτοδιακόπτες (Red Shifted)

Dr.Ivan Tochitsky, Τμήμα Μοριακής και Κυτταρικής Βιολογίας, Τμήμα Διαδραστικής Βιολογίας, Πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας, Μπέρκλεϋ – ΗΠΑ. (Δεν άλλαξε τίποτα σε σχέση με το 2014, οπότε έμεινε ίδιο)

 

Οι εκφυλιστικές παθήσεις που οδηγούν σε τυφλότητα όπως Μελαγχρωστική Αμφιβληστροειδοπάθεια και Ηλικιακή Εκφύλιση Ωχράς Κηλίδος επηρεάζουν εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως. Αυτές οι βλάβες προκαλούν τη σταδιακή απώλεια των ραβδίων και κωνίων φωτοϋποδοχέων κυττάρων στον αμφιβληστροειδή χιτώνα που οδηγούν σε σταδιακή απώλεια της όρασης έως και τύφλωση. Ένα πλήθος προσεγγίσεων είναι υπό ανακάλυψη για να ανοικοδομήσουν-διαφυλάξουν την όραση σε τυφλούς ασθενείς. Ο στόχος των επιστημόνων είναι να αναπτύξουν και να ελέγξουν πρότυπες φαρμακευτικές θεραπείες για την διαφύλαξη της όρασης. Στην ενότητα αυτήν παρουσιάζεται η ανοικοδόμηση της οπτικής λειτουργίας σε τυφλά ποντίκια πειραματόζωα ακολουθώντας τη χορήγηση με ένεση επικεντρωμένων στο ερυθρό χημικών παραγόντων που αποκαλούνται «φωτοδιακόπτες» (photoswitch).

 

Οι επιστήμονες έχουν δημιουργήσει διάφορα μικρά μόρια φωτοδιακοπτών, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν ώστε να ελέγξουν την δράση των νευρώνων μέσω αναστρέψιμης δέσμευσης των καναλιών των τοπικών ιόντων, ώστε να ανταποκρίνονται στο φώς. Προκειμένου να αξιολογηθεί η ικανότητα αυτών των φωτοδιακοπτών στην ανοικοδόμηση της ευαισθησίας στο φώς σε τυφλά ποντίκια, οι επιστήμονες έλεγξαν αυτά σε ένα μοντέλο πειραματόζωων rd1 που έπασχαν από Μελαγχρωστική Αμφιβληστροειδοπάθεια. Σε επίπεδο εργαστηρίου, οι μετρήσεις ανταπόκρισης στο φώς, στον Αμφιβληστροειδή επιτεύχθηκαν με τη χρήση μιας συστοιχίας πολυηλεκτροδίων (ΜΕΑ). Επίσης ελέγχθηκε η ανοικοδόμηση-βελτίωση διάφορων κατευθυνόμενων οπτικών συμπεριφορών σε τυφλά ποντίκια.

 

Οι ερευνητές έχουν πρόσφατα αναδείξει ότι οι φωτοδιακόπτες AAQ μπορούν να οδηγήσουν σε ανταπόκριση στο φώς σε αμφιβληστροειδείς που έχουν τυφλότητα σε επίπεδο εργαστηριακό και ότι καθώς επίσης ανοικοδομούν την αντανάκλαση στο φώς και τις συμπεριφορές φωτοαπέχθειας σε τυφλά ποντίκια. Στην ανακοίνωση αυτήν, οι επιστήμονες παρουσιάζουν την επαναφορά της φωτοευαισθησίας σε ποντίκια πειραματόζωα τόσο σε εργαστηριακό, όσο και σε πραγματικό επίπεδο με τη χρήση δύο επικεντρωμένων στο ερυθρό μορίων φωτοδιακοπτών, των DENAQ και των BENAQ. Σε αντίθεση με τα AAQ, τα DENAQ και BENAQ δεν απαιτούν τη χρήση υπεριώδους φωτός και καθιστούν τους τυφλούς αμφιβληστροειδείς να είναι ευαίσθητοι στο ορατό φώς (φάσμα μπλε-πράσινο) σε ένα φωτεινόισοδύναμοπαρόμοιο με το φώς της ημέρας. Αυτά τα επικεντρωμένα στο κόκκινο μόρια φωτοευαισθητοποιούν τους αμφιβληστροειδείς στα τυφλά ποντίκια rd1 σε εργαστηριακό επίπεδο. Οι φωτοδιακόπτες ενεργοποιούνται για αρκετές εβδομάδες σε πραγματικό επίπεδο, και είναι ικανοποιητική η αποδοχή τους από τον οφθαλμό. Οι DENAQ και BENAQ φωτοδιακόπτες έχουν επιλεκτική δράση για εκφυλισμένους παρά για φυσιολογικούς-υγιείς αμφιβληστροειδικούς ιστούς, προτείνοντας ότι δεν θα μπορούσαν να παρέμβουν με κάθε εναπομείναντα φωτοϋποδοχέα, θεραπεύοντας την όραση σε ασθενείς με παθήσεις του Αμφιβληστροειδούς. Ενδοϋαλοειδικές ενέσεις των φωτοδιακοπτών DENAQ μπορεί επίσης να επαναφέρουν την φωτοευαισθησία σε ποντίκια rd1 σε κλινικό επίπεδο σε ένα διερευνητικό, κινησιολογικό, συμπεριφορικό μοντέλο.

 

Συμπερασματικά, οι επικεντρωμένοι στο ερυθρό χημικοί φωτοδιακόπτες όπως οι DENAQ και BENAQ και οι φαρμακευτικές προσεγγίσεις γενικότερα δίνουν σημαντικότατες ελπίδες στην ανοικοδόμηση της λειτουργίας της όρασης στα τελικά στάδια των εκφυλιστικών παθήσεων που οδηγούν στην τυφλότητα.

 

4) Χοριοειδηρεμία γονιδιακή θεραπεία φάση 1Α κλινικής δοκιμής - Dr. Robert MacLaren, Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, Οξφόρδη, ΗΒ (μετάφραση καινούρια 2014)

 

Η Χοριοειδηρεμία είναι μια φυλοσύνδετη κληρονομική εκφύλιση του αμφιβληστροειδούς, η οποία επηρεάζει το χοριοειδή χιτώνα, τα κύτταρα του μελάγχρου επιθηλίου του αμφιβληστροειδούς και τους φωτοϋποδοχείς. Προκαλείται από μία μετάλλαξη στο γονίδιο CHM/REP1 που κωδικοποιείται για τη συνοδό πρωτεΐνη Rab 1.Αρκετές μελέτες (σε προκλινικό στάδιο, με τη χρήση μοντέλων πειραματόζωων) έχουν πραγματοποιηθεί από το Δρ M. Seabra και άλλους ερευνητές για να αναδείξουν τις ομοιότητες της ασθένειας στον άνθρωπο και τις συνθήκες που θα επιτρέψουν για γονιδιακή θεραπεία. Για παράδειγμα, αναδείχτηκε η λειτουργική αποκωδικοποίηση/έκφραση της συνοδού πρωτεΐνης Rab 1 με το μοντέλο ποντικού in vivo με Χοριοειδερημία αλλά και με ανθρώπινα κύτταρα χρησιμοποιώντας AAV2-με διαμεσολάβηση γονιδιακής θεραπείας. Η γονιδιακή θεραπεία που έγινε με ενέσεις ήταν επιτυχής και οδήγησε σε σημαντικές αυξήσεις των αποτελεσμάτων στο Η.Α.Γ. στα πειραματόζωα.

 

Πιο πρόσφατα, μια κλινική δοκιμή που έχει αρχίσει με επικεφαλής το Δρ Robert McLaren στο Nuffield Εργαστήριο Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, χρησιμοποιεί Υπομφιβληστροειδική προσέγγιση για την αποκατάσταση του γονιδίου CHM στα παθολογικά κύτταρα του αμφιβληστροειδούς. Σε αυτή την πολυκεντρική μελέτη που αναφέρθηκε πρόσφατα στο Lancet, χορηγήθηκαν σε έξι ασθενείς με ενέσιμη μορφή αδενοϊούς AAV.REP1 ως μεταβιβαστές φυσιολογικών κυττάρων του μελάγχρου επιθηλίου. Κατόπιν, ακολούθησαν δοκιμές μικροπεριμετρικής, ευαισθησίας του αμφιβληστροειδούς και προσδιορισμός της καλύτερης διορθωμένης οξύτητας. Δύο ασθενείς παρουσίασαν βελτίωση 2 και 4 γραμμών της όρασης (11 και 21 γράμματα). Τέσσερις άλλοι ασθενείς που ανάρρωναν μετά από χειρουργική επέμβαση παρουσίασαν βελτίωση στην οπτική οξύτητα σε 1-2 γράμματα. Συνολικά, υπήρξε κέρδος 3-8 γράμματα λειτουργική όρασης στους συμμετέχοντες της μελέτης που τους χορηγήθηκε ενέσιμα η συγκεκριμένη θεραπεία. Οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι με την ενέσιμη χορήγηση του γονιδίου υπάρχει βελτίωση λειτουργίας των ραβδίων και κωνίων της του φωτοϋποδοχέα κυττάρων, έναντι της χειρουργικής παρέμβασης, όπου αποφεύγεται η αρνητική επίδραση της αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς. Όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, με βάση αυτά τα θετικά αποτελέσματα, «τρεις (ασθενείς) πρόσφατα δοκιμάστηκαν σε υψηλότερη δόση».

 

Στη συνέχεια, ο Καθηγητής MacLaren, έξι μήνες μετά την αναφορά στο Lancet, παρουσίασε τα επικαιροποιημένα στοιχεία για την πρόοδο της δοκιμής και επιβεβαίωσε ότι η επίδραση της θεραπείας έχει παραμείνει μέχρι το χρονικό διάστημα των 2 ετών. Παρατηρήθηκε, λοιπόν, ότι 2 ασθενείς διατήρησαν βελτιωμένη την οπτική οξύτητα παρά την ανάπτυξη του καταρράκτη. Η φάση της μελέτης με υψηλή δόση ξεκίνησε με 3 ασθενείς που έλαβαν θεραπεία με 10e11 σωματίδια γονιδιώματος. Ο Καθηγητής MacLaren παρουσίασε επίσης στοιχεία από τη χειρουργική τεχνική που χρησιμοποιείται και σχολίασε ότι ο αμφιβληστροειδής είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποκολληθεί σε αυτούς τους ασθενείς, λόγω των μακροχρόνιων φλεγμονωδών αλλαγών, που συνδυάζουν τον αμφιβληστροειδή με την εκφύλιση του χοριοειδή. Περιέγραψε μια νέα προσέγγιση των δύο σταδίων στην οποία αλατούχο διάλυμα χρησιμοποιείται για πρώτη φορά για την απόσπαση του αμφιβληστροειδούς, ενώ ο φορέας εγχύεται σε καθορισμένη δεύτερη δόση αφού ο αμφιβληστροειδής έχει αποσπαστεί. Αυτό δίνει τη δυνατότητα να αποσπαστεί ο αμφιβληστροειδής πολλές φορές. Σχολίασε επίσης ότι η μελέτη ανέδειξε την ασφάλεια στην παροχή μιας θεραπευτικής δόσης του AAV στα 20/20 του βοθρίου και ότι η παρατήρηση αυτή θα μπορούσε να έχει ευρείες συνέπειες στις παρεμβάσεις της γονιδιακής θεραπείας σε άλλες παθήσεις του αμφιβληστροειδούς, όπως οι τυπικές δυστροφίες ραβδίων-κωνίων, όπου η θεραπεία θα πρέπει να εφαρμοστεί πριν από την απώλεια της οπτικής οξύτητας. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης που ακολούθησε, εξήγησε επιπλέον ότι διοχέτευσε μέσω φορέα βήτα υποκινητή της ακτίνης προερχόμενο από κύτταρα κοτόπουλου το οποίο και ενσωματώθηκε σε μια σειρά WPRE που ο ίδιος και η ομάδα του ανακάλυψαν ότι έδωσε αποτελεσματική μετατροπή των ραβδίων σε εμφυτεύματα ανθρώπινου αμφιβληστροειδούς σε μια εν εξελίξει μελέτη. Καθιστώντας τον διαγονιδιακό φορέα πιο αποτελεσματικό, σημαίνει ότι απαιτείται μια χαμηλότερη συνολική δόση των σωματιδίων που τοποθετούνται στον φορέα, η οποία μειώνει την πιθανότητα της φλεγμονής. Το μόνο εγκεκριμένο προϊόν γονιδιακής θεραπείας μέχρι σήμερα (Glybera) έχει ένα παρόμοιο WPRE ενσωματωμένο στο διαγονιδιακό μεταφορέα αδενοϊό ΑΑV. Ο ίδιος σχολίασε ότι οι ερευνητές της κλινικής δοκιμής είχαν λάβει πρόσφατα χρηματοδότηση κεφαλαίων από το Wellcome Trust για να ενισχυθεί η δημιουργία διεθνών ιστοσελίδων για την Φάση II της μελέτης.

 

5) Κλινική δοκιμή του κολλυρίου Unoprostone για την Μελαγχρωστική - Καθηγητές Akira Murakami και Shuihi Yamamoto, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Σίμπα, Σίμπα, Ιαπωνία. (2014 Β, υπάρχει και το 2013 Α)

 

Το φαρμακευτικό προϊόν Unoprostone (IU) χρησιμοποιείται τοπικά για τη θεραπεία του γλαυκώματος, και έχει αναφερθεί να έχει νευροπροστατευτικά αποτελέσματα επί αμφιβληστροειδικών νευρώνων εργαστηριακές και πραγματικές συνθήκες.Η τοπική χρήση του IU είχε εγκριθεί για κλινική χρήση για τη θεραπεία του γλαυκώματος και της οφθαλμικής υπέρτασης στην Ιαπωνία το 1994, και δεν έχουν υπάρξει αναφορές για συστηματικές ανεπιθύμητες αντιδράσεις, συμπεριλαμβανομένων πνευμονικών και αγγειακών επεισοδίων από τη χρήση του.

Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, για να καθοριστεί εάν η τοπική χρήση IU μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία των κωνίων σε ασθενείς με Μελαγχρωστική Αμφιβληστροειδοπάθεια (Μ.Α.), διεξήχθη μια τυχαιοποιημένη, διπλή-τυφλή, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο, φάσης ΙΙ ασφάλειας / αποτελεσματικότητας δοκιμής, σε έξι οφθαλμολογικά κέντρα στην Ιαπωνία από τον Δεκέμβριο του 2008 έως τον Φεβρουάριο του 2010. Εκατόν εννέα ασθενείς Μ.Α. με οπτική οξύτητα ≥0.5 μελετήθηκαν σε μία δοκιμή Φάσης ΙΙ. Η ομάδα που λάμβανε τέσσερις σταγόνες στο μάτι ημερησίως είχε σημαντικά μεγαλύτερη βελτίωση της ευαισθησίας του αμφιβληστροειδούς από την ομάδα που λάμβανε το εικονικό φάρμακο. Στη φάση II της μελέτης, διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς με μέση προ-επεξεργασία της ευαισθησίας του αμφιβληστροειδούς των τεσσάρων κεντρικών σημείων <30 dB όπως προσδιορίζεται με την εξέταση HFA 10-2 ανταποκρίθηκαν καλύτερα στη θεραπεία. Έτσι, αποφασίστηκε ότι στη φάση III της κλινικής δοκιμής είναι επιλέξιμοι ασθενείς με μέση προ-επεξεργασία της ευαισθησία του αμφιβληστροειδούς των τεσσάρων κεντρικών σημείων <30 dB.

 

Τώρα διεξάγεται η φάσης ΙΙΙ της κλινικής δοκιμής με 0,15% IU στις 4 σταγόνες ημερήσιας δόσης. Οι κλινικές δοκιμές έχουν ξεκινήσει τον Μάρτιο του 2013 και η καταχώριση των περιπτώσεων ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2013. Εκατόν ογδόντα περιπτώσεις ασθενών μελετήθηκαν ως την 52η εβδομάδα της τυχαιοποιημένης, διπλής-τυφλής, ελεγχόμενης με εικονικό φάρμακο κλινικής δοκιμής. Σε αυτό το σημείο, δεν έχουν αναφερθεί σοβαρές παρενέργειες, και η μελέτη προχωρά κανονικά. Οι δοκιμές αποτελεσματικότητας θα ολοκληρωθούν στο τέλος του τρέχοντος έτους. Αν τα αποτελέσματα είναι θετικά, η αίτηση έγκρισης θα πραγματοποιηθεί στα τέλη του 2015 και ο έλεγχος της ασφάλειας μπορεί να ολοκληρωθεί με επιτυχία.

 

6) A. Η χρήση των Γαγγλιακών κυττάρων Muller για την αναμόρφωση του Αμφιβληστροειδή χιτώνα.

Dr.Tom Reh, Τμήμα Βιολογίας Πανεπιστημίου Ουάσινγκτον, Σηάτλ, ΗΠΑ.

 

Η μελέτη στο πλαίσιο της Αναγεννητικής Ιατρικής αποσκοπεί να βρει νέους τρόπους να αντικαταστήσει κύτταρα στο σώμα τα οποία έχουν εκφυλιστεί όπως αυτά που κάνουν τη λειτουργία των φωτοευαίσθητων κυττάρων στις εκφυλιστικές παθήσεις του αμφιβληστροειδή, όπως η Μελαγχρωστική Αμφιβληστροειδοπάθεια και η Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς. Η χρήση των βλαστοκυττάρων είναι μία από αυτές τις μεθόδους σύμφωνα με την οποία λαμβάνονται αρχέγονα αδιαφοροποίητα εμβρυικά βλαστοκύτταρα και τα μετατρέπουν σε ώριμα, λειτουργικά κύτταρα, όπως σε φωτοϋποδοχείς νευρώνες που μπορούν να συναντηθούν σε αμφιβληστροειδείς ενηλίκων ατόμων.

 

Άλλες επίσης μέθοδοι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αναγεννήσουν φωτοϋποδοχείς, μία εκ των οποίων είναι η χρήση των κυττάρων Muller (ένας τύπος νευρογαγγλιακών κυττάρων), τα οποία είναι φυσικοί υποστηρικτές του αμφιβληστροειδή. Περισσότερο από 10 χρόνια ο Dr. Reh και οι συνεργάτες του έχουν αναδείξει στοιχεία ότι σε αμφιβληστροειδείς ανώτερων βιολογικών ειδών, όπως σε κοτόπουλα υπάρχει η δυνατότητα να αναγεννούν νευρώνες. Σε ανταπόκριση μιας οξείας προσβολής που επεκτείνεται στην καταστροφή των φωτοϋποδοχέων, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι πολλά από τα κύτταρα τύπου Muller επανεισάγονται στον κύκλο αναπαραγωγής των κυττάρων και ξεκινούν να εκφράζουν βιοχημικούς δείκτες που συσχετίζονται με τα αμφιβληστροειδικά εμβρυικά κύτταρα.

 

Επιστημονικές μελέτες σε εργαστηριακό επίπεδο συνεχίζουν στον τομέα αυτό, για να εντοπίσουν τους διάφορους παράγοντες που εμπλέκονται στον επαναπρογραμματισμό και τη μετατροπή των νευρογαγγλιακών κυττάρων σε νευρώνες. Η διαφοροποίηση των αρχέγονων νευρογαγγλιακών κυττάρων παρέχει διάφορα πλεονεκτήματα πέραν των παραδοσιακών τύπων μεταμόσχευσης και εμφύτευσης των βλαστοκυττάρων. Παράδειγμα είναι τα κύτταρα τα οποία έχουν ήδη τοποθετηθεί χωρίς να έχουν ανάγκη περαιτέρω χειρουργικής εμφύτευσης νέων κυττάρων. Επίσης, υπάρχει η πιθανότητα μείωσης ή συρρίκνωσης των τοξικών παραγόντων και τα ανοσολογικά προβλήματα που εμπλέκονται με την εμφύτευση ξένων κυττάρων στον αμφιβληστροειδή.

 

Σε χαμηλότερης κλίμακας βιολογικά είδη όπως τα ψάρια, βάτραχοι, σαύρες κ.λπ. υπάρχει μια επαρκώς γνωστή (κατανοητός μηχανισμός) ικανότητα αναγέννησης αμφιβληστροειδικών νευρώνων μετά από τραυματισμούς ή εκφυλισμούς. Κατανοώντας τις μοριακές και τις βιοχημικές διαδικασίες-διαδρομές της αναγέννησης, μπορούμε να οδηγηθούμε στην ικανότητα να αναπρογραμματίσουμε τα νευρογαγγλιακά κύτταρα και να τα μετατρέψουμε σε νευρώνες αμφιβληστροειδή όπως είναι τα κύτταρα φωτοϋποδοχείς στους ανθρώπους.

 

6) Β. Φωτοϋποδοχείς προερχόμενοι από γαγγλιακά κύτταρα τύπου Muller. Η χρήση τους σε εκφυλιστικές παθήσεις του Αμφιβληστροειδή Dr Astrid Limb Ινστιτούτο Οφθαλμολογίας – Αγγλία

 

Είναι πολύ καλά κατανοητός ο μηχανισμός πως το ψάρι zebra αναγεννά τον αμφιβληστροειδή του κατά την διάρκεια της ζωής του. Αυτή η αναγέννηση- ικανότητα έχει αποδειχθεί πως είναι το αποτέλεσμα ενός πληθυσμού γαγγλιακών κυττάρων τύπου Muller, όπου επανεισαγόμενα στον κυτταρικό κύκλο ζωής διαφοροποιούνται σε αμφιβληστροειδικούς νευρώνες σε μοντέλα πειραματόζωων.

Παρόλο που ο αμφιβληστροειδής σε ενήλικους ανθρώπους επίσης εμπεριέχει έναν πληθυσμό γαγγλίων τύπου Muller που φέρνουν χαρακτηριστικά βλαστοκυττάρων, (hMSC), παρουσιάζουν ελλειμματική ικανότητα αναγέννησης των τραυμάτων και βλαβών που επιφέρουν οι εν λόγω παθήσεις. Αυτά τα κύτταρα είναι εύκολο να απομονωθούν από τον «πτωματικό δότη», και καθώς αυτά καλλιεργούνται στο εργαστήριο, μετατρέπονται αυθορμήτως – αυτομάτως σε ανθρώπινα, και διαφοροποιούνται σε αμφιβληστροειδικούς νευρώνες, εξαρτώμενοι από επιπρόσθετους ειδικούς αυξητικούς, διαφοροποιητικούς παράγοντες. Αυτά τα κύτταρα, τα οποία πληρούν τα κριτήρια των ενήλικων «βλαστοκυττάρων», μπορούν εύκολα να επεκταθούν για αξιοποίηση σε μεταμόσχευση για να θεραπευτούν εκφυλιστικές παθήσεις του αμφιβληστροειδή στις οποίες καταστρέφονται οι φωτοϋποδοχείς ή τα γαγγλιακά κύτταρα του αμφιβληστροειδή (RGC).

 

Οι επιστήμονες-ερευνητές έχουν μεταμοσχεύσει εμπλουτισμένους πληθυσμούς γαγγλιακών κυττάρων τύπου Muller σε ιστούς του ενδότερου αμφιβληστροειδή σε μοντέλα ποντικιών πειραματόζωων με βλάβες τύπου γλαυκώματος. Τα πειραματόζωα που δέχτηκαν τη μεταμόσχευση παρουσίασαν μερική αναδόμηση/αποκατάσταση της σκοτοπικής αρνητικής ανταπόκρισης στο ηλεκτροαμφιβληστροειδογράφημα, καθώς και λειτουργική απόκριση στα γαγγλιακά κύτταρα του αμφιβληστροειδή.

 

Κατά παρόμοιο τρόπο, οι ερευνητές έχουν μεταμοσχεύσει εμπλουτισμένους πληθυσμούς φωτοϋποδοχέων προερχόμενους από γάγγλια τύπου Muller σε χώρο υπό του αμφιβληστροειδή σε ποντίκια P23H, ένα μοντέλο πειραματόζωου που πάσχει από μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια. Τα αποτελέσματα έδειξαν μία σημαντική ανοικοδόμηση των Α κυμάτων στο αμφιβληστροηδογράφημα (ΗΑΓ), που αποτελεί έναν δείκτη της εύρυθμης λειτουργίας των φωτοϋποδοχέων του αμφιβληστροειδούς σε αυτά τα ζώα. Παρατηρήθηκε βελτίωση λειτουργίας του αμφιβληστροειδή σε διάφορα μοντέλα πειραματόζωων που είχαν εκφυλιστικές παθήσεις ανάλογου τύπου, όπου είχαν μερική περιγραφή περιορισμένης μετακίνησης-διασποράς και διασύνδεσης των μεταμοσχευμένων γαγγλίων Μuller, που είχαν μετατραπεί σε νευρώνες, σε τόσο καλό επίπεδο, όσο η παραγωγή νευροτροφικών παραγόντων από αυτά τα κύτταρα.

 

Στα χέρια των ερευνητών αξιοποιούνται οι μεταμοσχευτικές προσεγγίσεις σε μοντέλα πειραματόζωων που εμφάνιζαν ουλές-τραύματα λόγω των εκφυλιστικών παθήσεων του Αμφιβληστροειδή, καθώς αυτά αποτελούν ένα μεγάλο εμπόδιο-φραγμό για τη μετανάστευση των κυττάρων και της διασύνδεσής τους. Επίσης, επιπρόσθετα αντιδρούν στα μικρογάγγλια με φυσιολογικό τρόπο, που συσσωρεύονται στον εκφυλισμένο αμφιβληστροειδή, μπορούν να αποτελέσουν ένα εμπόδιο για την κυτταρική διασύνδεση και επιβίωση για το οποίο υπάρχει η ανάγκη χορήγησης αντιφλεγμονοειδών παραγόντων. Είναι επιπλέον σημαντικό να ληφθεί υπόψη η αλλεργική αντίδραση για την οποία είναι αναγκαία η επαρκής ανοσοκαταστολή. Παρ’ όλα αυτά τα θέματα που εγείρονται, τα βλαστοκύτταρα τύπου Muller έχουν πρωταρχική αξία στη χρήση των προσεγγίσεων μεταμόσχευσης κυττάρων για τη θεραπεία των εκφυλιστικών παθήσεων του αμφιβληστροειδή. Οπωσδήποτε, προτού τα βλαστοκύτταρα Muller μπορούν να χρησιμοποιηθούν για θεραπείες σε ανθρώπους, υπάρχει η ανάγκη να διαμορφωθούν τεχνικές προετοιμασίας κυττάρων κάτω από καλές κατασκευαστικές πρακτικές που θα πληρούν τους κανονισμούς για την εφαρμογή σε ανθρώπους.

 

7) Προκλινική γονιδιακή θεραπεία για τη νόσο του Best – Dr. G. Aguirre, Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνιας, Φιλαδέλφεια, ΗΠΑ (Καινούριο 2014)

 

Οι μεταλλάξεις στο γονίδιο BEST1 προκαλούν δυστροφία της ωχράς κηλίδας του κυρίαρχου αυτοσωματικού Best και Bestrophinopathy του υπολειπόμενου αυτοσωματικού.

 

Το μόνο μοντέλο πειραματόζωων που απαντάται καλύτερα η συγκεκριμένη ασθένεια είναι ο σκύλος. Η αντίστοιχη ασθένεια σε σκύλους είναι γνωστή ως «κυνική πολυεστιακή αμφιβληστροειδοπάθεια» (CMR) και προκαλεί έναν παρόμοιο φαινότυπο (βλέπε παρακάτω), όπως του ανθρώπου. Έχουν ανακαλυφθεί τρεις γνωστές μεταλλάξεις του γονιδίου σε σκύλους ως αποτέλεσμα της ίδιας κλινικής/παθολογικής διαταραχής. Θα μπορούσαν να γίνουν γενετικές παρεμβάσεις στο πλαίσιο της έρευνας και σε τρωκτικά, διότι και αυτά μπορούν εξίσου να αναπαράγουν τις ηλεκτροφυσιολογικές ανωμαλίες της ασθένειας.

 

Η σημασία του σκύλου για αυτή την έρευνα έχει τονιστεί σε πρόσφατη δημοσίευση από Beltran, Cideciyan και άλλοι, όπου περιγράφουν ένα βοθρίο, όπως η περιοχή του αμφιβληστροειδούς που έχει παρόμοια πυκνότητα κωνίων, όπως στα ανθρώπινα και μη-ανθρώπινα πρωτεύοντα θηλαστικά. Αυτή η περιοχή επηρεάζεται πρώτα από κληρονομικές ωχροπάθειες, όπως η συγκεκριμένη ασθένεια και η Μελαγχρωστική Αμφιβληστροειδοπάθεια φυλοσύνδετου τύπου GR (XLRP).

 

Η θεραπεία των προσβεβλημένων σκύλων προλαμβάνει την ανάπτυξη της νόσου μόνο στις περιοχές που χορηγείται θεραπεία και όχι σε άλλα περιβάλλοντα, περιοχές που δεν έχουν αντιμετωπιστεί θεραπευτικά στον αμφιβληστροειδή. Η θεραπεία των σκύλων που έχουν νοσήσει έχει εκφρασθεί σαν αποτέλεσμα την υποχώρηση των αλλοιώσεων εντός 4-12 εβδομάδες ανάλογα με το μέγεθος της βλάβης. Αυτό είναι αληθές στην περίπτωση των μικρών αλλοιώσεων  τύπου vitelliform της ωχράς κηλίδας ή larg βλάβες της ωχράς. Όταν το υπομφιβληστροειδικό υγρό απορροφάται, ο αμφιβληστροειδής γίνεται επίπεδος και παραμένει φυσιολογικός για > 1 έτος μετά τη θεραπεία.

 

Αυτά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα δείχνουν μια μεταστροφή προς τις κλινικές μελέτες.

 

8) QLT κλινική δοκιμή για Συγγενή Αμαύρωση Leber (Leber congenital amaurosis, LCA) και Μελαγχρωστική Αμφιβληστροειδοπάθεια – Dr. Robert Koenekoop, McGill University, Μόντρεαλ, Καναδάς.

 

Ο ομιλητής ευχαρίστησε για την πρόσκληση, προκειμένου να παρουσιαστεί εν συντομία το QLT πρόγραμμα, που αφορά στους ασθενείς με συγγενή αμαύρωση Leber στο Μόντρεαλ.

 

Όπως είναι ήδη γνωστό, από το 2009, στο Πανεπιστήμιο McGill στο Μόντρεαλ έχει ξεκινήσει έρευνα ασφάλειας και αποτελεσματικότητας μιας νέου τύπου θεραπείας με χορήγηση 9-cis- ρετινοειδούς από το στόμα (με χάπι) για την αντιμετώπιση της παιδικής τύφλωσης λόγω της συγγενής αμαύρωσης Leber που προκαλείται από τις RPE65 ή LRAT μεταλλάξεις (φάση 1β ανθρώπινη κλινική δοκιμή). Οι ασθενείς με συγγενή αμαύρωση Leber (LCA) με μεταλλάξεις RPE65 και LRAT αναπτύσσουν τύφλωση, επειδή η κανονική αναγέννηση του χρωμοφόρου, 11-cis-ρετινοειδούς είναι απενεργοποιημένη. Ερευνήθηκε μια εναλλακτική προσέγγιση για την τροφοδοσία του χρωμοφόρου με τη χρήση ενός συνθετικού αναλόγου, 9-cis-οξική ρητινόλη (QLT091001).

 

Ελέγχθηκε η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα των 7 ημερών χορήγησης από το στόμα θεραπείας σε ασθενείς με Συγγενή Αμαύρωση Leber με ηλικία 6 ετών και άνω που οφείλεται σε μεταλλάξεις είτε LRAT ή RPE65. Οι ασθενείς αξιολογήθηκαν στο βασικό άξονα των 7, 9, 14, 30 ημερών, και στη συνέχεια σε τακτά χρονικά διαστήματα για δύο χρόνια, χρησιμοποιώντας μια ποικιλία εξετάσεων για την ασφάλεια και την οπτική λειτουργία των καταληκτικών σημείων, συμπεριλαμβανομένων τη μέτρηση οπτικών πεδίων Goldmann (GVF), την αξιολόγηση της οπτικής οξύτητας (VA), και μία υποομάδα με εκτίμηση της λειτουργικής απεικόνισης (με τη χρήση μαγνητικής τομογραφίας MRI) του οπτικού φλοιού. Συνολικά, δεκατέσσερις ασθενείς (ηλικίας 6-38 ετών) εντάχθηκαν στη μελέτη. Κατά την αξιολόγηση στη 14η ημέρα, 9 από τους 14 ασθενείς παρουσίασαν κλινικά σημαντικές βελτιώσεις στα οπτικά πεδία Goldmann (GVF) που κυμαίνονται από 40% -800%.

 

·      Η οπτική οξύτητα VA βελτιώθηκε σε 6 από τους 14 ασθενείς που κυμαίνονται με αντίληψη από 2 έως 33 γράμματα.

·      Οι ίδιοι οι ασθενείς ανέφεραν βελτίωση στις καθημερινές τους δραστηριότητες, γεγονός που υποστηρίζεται από τα συγκεκριμένα ευρήματα.

·      Η λειτουργική μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου που πραγματοποιήθηκε σε τέσσερις ασθενείς έδειξε ότι οι αλλαγές της εγκεφαλικής τους δραστηριότητας ήταν σύμφωνες με την ανταπόκριση ή μη στη θεραπεία τους.

·      Με την πάροδο του χρόνου, όλοι οι ασθενείς επέστρεψαν στις αρχικές τιμές της οπτικής λειτουργίας τους. Οπότε, δεν υπήρχαν σοβαρά δυσμενή γεγονότα από τη θεραπεία.

·      Αυτά που παρατηρήθηκαν ήταν παροδικοί πονοκέφαλοι, φωτοφοβία, μείωση της χοληστερίνης (HDL) και αύξηση του ορού των τριγλυκεριδίων.

 

Τα στοιχεία δείχνουν ότι η μη-επεμβατική θεραπεία με τη χορήγηση από το στόμα QLT091001 δεν έχει σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες και μπορεί να βελτιώσει γρήγορα την οπτική λειτουργία σε ασθενείς με Συγγενή Αμαύρωση Leber (LCA) που προκαλείται από RPE65 και LRAT μεταλλάξεις. Σήμερα διεξάγουμε περισσότερες μελέτες και σχεδιάζουμε μια ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο κλινική δοκιμή.

 

9) Κλινική δοκιμή γονιδιακής αντικατάστασης για τη θεραπεία της Αχρωματοψίας του Πανεπιστημίου Τούμπινγκεν, Dr. Wissinger, Ινστιτούτο Oφθαλμολογικής Έρευνας, Πανεπιστημιακές Κλινικές Τούμπινγκεν Γερμανίας

 

Η αχρωματοψία είναι μία εγγενής πάθηση του αμφιβληστροειδή που χαρακτηρίζεται από περιορισμένη όραση, φωτοφοβία, έλλειψη έγχρωμης όρασης και νυσταγμό. Τα ηλεκτροαμφιβληστροειδικά ευρήματα (ΗΑΓ) σε πάσχοντες δεν δείχνουν καμία αντίδραση σε ερεθίσματα που διεγείρουν συγκεκριμένα κωνία φωτοδεκτικά κύτταρα, ενώ η σκοτοπική λειτουργία διατηρείται. Το εσωτερικό του οφθαλμού εμφανίζεται σχετικά κανονικό στους περισσότερους ασθενείς. Η αχρωματοψία κληρονομείται με τον αυτοσωμικό υπολειπόμενο τρόπο και προς το παρόν έχουν εντοπιστεί μεταλλάξεις σε 6 γονίδια που μπορούν να προκαλέσουν την πάθηση. Πιο διαδεδομένες, ωστόσο, είναι οι μεταλλάξεις στα γονίδια CNGA3 και CNGB3, τα υπεύθυνα γονίδια που κωδικοποιούν τις 2 υπομονάδες της πύλης cGMP κατιόντων στα κωνία.

 

Πρόσφατες οπτικές τομογραφίες συνοχής (OCT) αμφισβήτησαν την άποψη ότι η αχρωματοψία είναι μια στατική ασθένεια. Παρ’ όλα αυτά, πρώιμες ιστοπαθολογικές μελέτες και πιο πρόσφατες μελέτες διαγνωστικής απεικόνισης έδειξαν πως ένας σημαντικός αριθμός κωνίων είναι ακόμα ενεργός σε εκείνους τους ασθενείς, κάνοντας έτσι ελκυστική την ιδέα να αποκατασταθεί η ευαισθησία στο φως σε αυτά τα κύτταρα μέσω παροχής συμπληρωματικής γονιδιακής θεραπείας, προκειμένου να βελτιωθεί η όραση και η προβληματική όραση κατά τη διάρκεια της ημέρας στους ασθενείς με αχρωματοψία.

 

Σε μια πλατφόρμα συνεργασίας με συμμετοχή ερευνητών από τα πανεπιστήμια του Τούμπινγκεν και το Μονάχου ξεκίνησε ένα ερευνητικό πρόγραμμα για να αναπτυχθεί μια συμπληρωματική γονιδιακή θεραπεία του τύπου CNGA3 για την αχρωματοψία. Κατά τη διάρκεια των 18 τελευταίων μηνών οι ερευνητές παρήγαγαν και επιβεβαίωσαν τη λειτουργική αξιοπιστία σε μοντέλο πειραματόζωων τρωκτικών, που έφεραν τη μετάλλαξη που εντοπίζεται στους ανθρώπους ως ΑΑV2/8. Η παραγωγή και τελική διαμόρφωση του GMP-διαβιβαστή-οχήματος ξεκίνησε στη εταιρεία Atlantic Bio GMP στη Νάντη της Γαλλίας. H τελική κλινική παρτίδα αναμένεται να παραδοθεί τέλη Αυγούστου του 2014.  Το προηγούμενο παραγόμενο προϊόν GMP που διαμόρφωσε τεχνολογικά το διαβιβαστή-μεταφορέα προσφάτως αξιοποιήθηκε σε μια προκλινική μελέτη για την ανίχνευση της τοξικότητας. Αυτή η έρευνα διεξάγεται σε πρωτεύοντα ζώα, με δύο ομάδες δοσολογίας,για κλινικό έλεγχο του μεταφορέα και μια ομάδα χορήγησης ελλειμματικής δόσης. Στα ζώα χορηγήθηκε ο GMP μεταφορέας, με ένεση υποαμφιβληστροειδικά τον Απρίλιο 2014, χωρίς οποιεσδήποτε εγχειρητικές ή μεταεγχειρητικές επιπλοκές. Σε δύο χρονικά σημεία, στις 4 και 12 εβδομάδες μετά την ένεση, επιλέχθηκαν για τη διεξαγωγή της νεκροψίας και την αξιολόγηση των τοξικολογικών επιδράσεων με εκτίμηση συμμόρφωσης GLP, με ανίχνευση τοπικής και συστημικής ανοσοαπόκρισης και βιοδιοχέτευση σε όλα τα βασικά όργανα. Αναμένονται τα αποτελέσματα του προκλινικού ελέγχου ασφάλειας το φθινόπωρο. Αν δεν υπάρχουν δυσμενείς επιδράσεις, θα συνταχθεί η τελική αίτηση για τη φάση I-II της δοκιμής για τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές της Γερμανίας και τις επιτροπές ηθικής στο τέλος του τρέχοντος έτους. Η ανεύρεση ασθενών και ο προκλινικός έλεγχος πραγματοποιούνται αυτήν τη στιγμή. Έχουν εξεταστεί ήδη 30 ασθενείς και αναμένεται η αύξηση αυτού του αριθμού μέχρι το τέλος του χρόνου. Ανάμεσα σε αυτούς, 9 θα επιλεχθούνε για την κλινική δοκιμή με εφαρμογή γονιδιακής θεραπείας. Το πρωτόκολλο της έρευνας προβλέπει 3 ομάδες ασθενών με 3 άτομα η καθεμία, στους οποίους θα χορηγηθεί μία μόνο ένεση υποαμφιβληστροειδικά στο ένα μάτι με αυξανόμενες δόσεις και με χρόνο παρακολούθησης μέχρι 12 μήνες μετά τη χορήγηση της ένεσης. Τα κριτήρια επιλογής και ένταξης των ασθενών βρίσκονται ακόμα υπό συζήτηση, ιδιαίτερα το θέμα που αφορά στα μορφολογικά πορίσματα των βοθρίων. Η κλινική δοκιμή θα ξεκινήσει την άνοιξη του 2015. Βασικό καταληκτικό σημείο αυτής της μελέτης είναι η ασφάλεια της παρέμβασης, εντούτοις θα εκτιμηθεί επίσης και η αποτελεσματικότητα ως δεύτερο καταληκτικό σημείο. Προς το παρόν, οι παράμετροι και οι κλινικές δοκιμές αποτελεσματικότητας συζητούνται.

 

10) Μεταφέροντας-Προσαρμόζοντας Θεραπείες της Διαφύλαξης της Όρασης σε Ανθρώπους. Dr. Patricia Zilliox, Ίδρυμα Ενάντια στην τυφλότητα F.F.B. ΗΠΑ.

 

Το Ινστιτούτο Κλινικής Έρευνας του ιδρύματος ενάντια στην τυφλότητα F.F.B. είναι ένας επικουρικός-εξαρτημένος φορέας στο εν λόγω ίδρυμα F.F.B. που επικεντρώνεται στην ανάπτυξη και ανάδειξη των υπό εξέλιξη θεραπειών για τις εκφυλιστικές παθήσεις του Αμφιβληστροειδή δια μέσου κλινικών ερευνών, μελετών και διαχείρισης προώθησης διαδικασιών έγκρισης. Για να εξελιχθεί μία μελέτη θεραπείας και σε ανθρώπους με αντίστοιχες μελέτες, απαιτεί σημαντικούς οικονομικούς πόρους-χρηματοδοτήσεις (ύψους τουλάχιστον δέκα εκατομμυρίων δολαρίων για τη διεξαγωγή αποτελεσματικών δοκιμασιών), ισχυρές, αυστηρές ρυθμίσεις εξειδικευμένων κλινικών δοκιμών και εμπειρίας. Πολλές από αυτές τις πολλά υποσχόμενες θεραπείες έχουν επείγον χαρακτήρα προερχόμενες από ακαδημαϊκά ερευνητικά κέντρα ή από φορείς με περιορισμένη εμπειρία στην ανάπτυξη φαρμάκων και περιορισμένες πηγές χρηματοδότησης. Η αποστολή του Ιδρύματος Κλινικών Ερευνών είναι να προσδιορίζει ποιες θεραπείες έχουν προοπτική εφαρμογής σε ανθρώπους και που υπόσχονται βελτίωση της όρασης (όπως για παράδειγμα αξιοποίηση μορίων, βιολογικές, γονιδιακές θεραπείες, θεραπείες βλαστοκυττάρων) και για τις οποίες έχουν διεξαχθεί οι απαιτούμενες φάσεις προκλινικών μελετών αποτελεσματικότητας και ασφάλειας σε διάφορα κλινικά μοντέλα πειραματόζωα. Οι ποιο ισχυρές και σημαντικές θεραπείες που βρίσκονται υπό δοκιμή έχουν αξιολογηθεί από επιστήμονες-ερευνητές μέλη της επιστημονικής επιτροπής του FFB και από ειδικούς στην ανάπτυξη φαρμάκων. Η ερευνητικές ομάδες που αναπτύσσουν αυτές τις θεραπείες επίσης αξιολογούνται για τη διοικητική διαχειριστική ανάπτυξη των ερευνών καθώς και για την ικανότητα να εισάγουν αυτές σε διαδικασίες κλινικής αξιολόγησης. Το Ινστιτούτο Κλινικών Ερευνών δίνει προτεραιότητα σε αυτές τις θεραπείες στηριζόμενο στις πιθανότητες επιτυχίας, καθώς και στα κενά που παρουσιάζουν οι χρηματοδοτήσεις εξειδικεύοντας στη διαχείριση και αναζήτηση πόρων. Βασισμένο στις ανάγκες του, το Ινστιτούτο Κλινικών Ερευνών θα προωθήσει την εξειδικευμένη ανάπτυξη κλινικών ερευνών, οικοδομώντας σχέσεις με τη βιομηχανία (φαρμάκων και βιοτεχνολογίας) και ενισχύοντας τη χρηματοδότηση για να περάσουν αυτές σε ανθρώπους. Δεδομένου ότι το κόστος ανάπτυξης των θεραπειών αυτών είναι πολύ υψηλό, το Ινστιτούτο κινείται στην κατεύθυνση εντοπισμού άλλων φορέων για συγχρηματοδότηση των ερευνών κυρίως από μεγάλες κεφαλαιακές εταιρίες ή άλλους επιχειρηματικούς συνεταίρους.

 

Παράλληλα, το Ινστιτούτο Κλινικών Ερευνών οικοδομεί στενές σχέσεις με φαρμακευτικές εταιρίες, όπως SANOFY, δημιουργώντας προϋποθέσεις ανάδειξης και αφύπνισης σχετικά με αυτές τις θεραπείες, έτσι ώστε η ανάπτυξή τους να αναληφθεί από αυτές και να προχωρήσει η αξιοποίησή τους στην αγορά και στο εμπόριο. Μία από τις προκλήσεις για την ανάπτυξη των θεραπειών για τις εκφυλιστικές παθήσεις του αμφιβληστροειδή είναι η απουσία παρουσίασης καταληκτικών δεδομένων των κλινικών μελετών που θα έχουν σταθμιστεί και θα έχουν γίνει αποδεκτά από το FDA (αμερικάνικος οργανισμός τροφίμων και φαρμάκων) καθώς και των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών αντιστοίχισής τους. Οι εν λόγω αρχές αναζητούν εγγυήσεις ότι οι θεραπείες είναι ασφαλείς για τους ασθενείς και ότι επιφέρουν σημαντικά κλινικά οφέλη-αποτελέσματα για τους ασθενείς.

 

Το πρόγραμμα PROG STAR έχει αναπτυχθεί σε συνεργασία με διεθνούς κύρους ειδικούς ερευνητές με στόχο την παρακολούθηση περίπου 250 ασθενών για ταυτοποίηση των γονιδίων της νόσου Stargardt για δύο χρόνια, μετρώντας την εξέλιξη της νόσου χρησιμοποιώντας τις απεικονιστικές μεθόδους και τον εξοπλισμό ελέγχου λειτουργικότητας της όρασης. Η μελέτη θα μας επιτρέψει να σταθμίσουμε νέα καταληκτικά κλινικά δεδομένα και επιτυγχάνοντας το σχεδιασμό για την σταδιακή ανάπτυξη ερευνών και τη θεμελίωση της επιτυχίας αυτών. Η εκτέλεση της μελέτης PROG STAR γίνεται από ομάδα ερευνητών Hendrink Scholl M.D, M.A. ο Dr Frieda Derbeyn Bambas, Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, το Ινστιτούτο Όρασης Wilmer. Το Ινστιτούτο Κλινικών Ερευνών του FFB κατευθύνει την προσπάθεια στάθμισης των ελλειψοειδών ζωνών, που παρατηρούνται στις μετρήσεις των δοκιμασιών οπτικής τομογραφίας συνοχής (OCT), ως ένα πιθανό κλινικό καταληκτικό σημείο για ασθενής που πάσχουν από μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια. Η βάση αυτών των αποτελεσμάτων προέρχεται από επιστημονικές εργασίες που δημοσιεύτηκαν από τους David Birch, P.g.d. του τμήματος Αμφιβληστροειδή του Πανεπιστημίου South West και Richard Weleber Casig Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο του Πανεπιστημίου Επιστημών Υγείας του Oregon των Η.Π.Α. Αυτά τα δύο καταληκτικά αποτελέσματα των μελετών έχουν παρουσιαστεί σε διάφορα επιστημονικά συνέδρια και συγκέντρωσαν το ενδιαφέρον διαφόρων εταιριών οπού προσφάτως συνδέθηκαν στην ανάπτυξη θεραπειών των εκφυλιστικών παθήσεων του αμφιβληστροειδή.

 

Σε ένα άλλο δίκτυο υποστήριξης του ιδρύματος για την καλύτερη κατανόηση της εξέλιξης της νόσου, επιτάχυνσης και συνέχισης των κλινικών δοκιμασιών είναι το  My Retina Tracker, που θεμελιώνει τη διαμόρφωση του πλαισίου καταγραφής των ασθενών το οποίο εφαρμόζεται σε συνεργασία με την υπηρεσία Σπανίων Παθήσεων.

 

Το Ινστιτούτο ενθαρρύνει όλους τους ασθενείς με εκφυλιστικές παθήσεις του αμφιβληστροειδή να συμμετάσχουν στη διαδικασία καταγραφής. Οι ασθενείς επίσης ενθαρρύνονται να συνεργάζονται με τους ιατρούς τους, ώστε να εισάγουν πληροφορίες σχετικά με την πάθησή τους στο σύστημα αυτό. Όταν τα δεδομένα εισαχθούν, αυτά μπορούν να είναι διαθέσιμα σε επιστήμονες και ιατρούς, για να ταυτοποιηθούν οι τύποι, προκειμένου να επιτευχθεί καλύτερη κατανόηση των ασθενειών αυτών και να ταυτοποιηθούν πάσχοντες που θα τους ενδιέφερε να ενταχθούν σε κλινικές μελέτες. Τα τελευταία δύο χρόνια, το Ινστιτούτο έχει αξιολογήσει δέκα πολλά υποσχόμενες θεραπείες και λειτουργεί ως συμβουλευτικός φορέας σε διάφορους επιστήμονες και εταιρείες, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη συνεργασιών για την προώθηση αυτών. Αρκετές από αυτές έχουν λάβει χρηματοδότηση από το Ινστιτούτο για να συνεχιστούν σε επόμενες φάσεις. Τουλάχιστον τέσσερις από αυτές τις θεραπείες είναι έτοιμες να προχωρήσουν σε κλινικές δοκιμές στο τέλος του 2014 και με συμμετοχή των ασθενών έως το τέλος του 2015.

 

11) Θεραπεία αμφιβληστροειδικών κυττάρων με χρήση βλαστοκύττάρων iPS - Dr. Masayo Takahashi, Εργαστήριο Αναγέννησης Αμφιβληστροειδούς, Κέντρο Εξελικτικής Βιολογίας, Ρίκεν, Κόμπε, Ιαπωνία

 

H ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας (AMD) προκαλεί σοβαρή βλάβη στην όραση λόγω μιας διαταραχής ηλικιακής φύσεως στα κύτταρα του μελαγχρώου επιθηλίου (RPE). Παρήχθησαν στο εργαστήριο  στοιβάδες  βλαστοκυττάρων hiPSC που προέρχονται από τα κύτταρα μελαγχρώου επιθηλίου RPE (hiPSC-RPE), βελτιστοποιημένων έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις κλινικής χρήσης, συμπεριλαμβανομένης των χαρακτηριστικών  της ποιότητας, της ποσότητας, της συνέπειας και της ασφάλειας.

 

Αυτές οι στοιβάδες κυττάρων παράγονται ως μονοστοιβάδα κυττάρων χωρίς τεχνητά ικριώματα. Έχουν την απαραίτητη ποιότητα, όπως έκφραση τυπικών δεικτών RPE, σχηματίζουν στενοσυνδέσεις που εμφανίζουν πολωμένη έκκριση αυξητικών παραγόντων, και  παρουσιάζουν φαγοκυτταρική ικανότητα. Μπορεί εύκολα να αποκτηθεί μεγάλος αριθμός τέτοιων κυττάρων, προκειμένου να καλυφθεί μια ρωγμή στον αμφιβληστροειδή διαμέτρου μικρότερης των 2μμ. Τα κύτταρα hiPSC-RPE έδειξαν παρόμοια συμπεριφορά με τα φυσιολογικά RPE παρόλο που είχαν παραχθεί από σειρές κυττάρων iPS. Σχετικά με την ασφάλεια, έγιναν δοκιμές ογκογενετικότητας χρησιμοποιώντας μοντέλα πειραματόζωων ποντικιών με ελλειμματική ανοσία.

 

Με αυτά τα κύτταρα άρχισε κλινική έρευνα στην οποία θα εγγραφούν 6 ασθενείς με ενεργό υγρού τύπου ΗΕΩ ύστερα από χορήγηση θεραπείας αντιαγγειογενετικών παραγόντων (anti-VEGF). Πρωταρχικό καταληκτικό σημείο είναι η ασφάλεια της θεραπείας. Θα αξιολογηθούν ασθενείς για περισσότερα από 3 χρόνια. Η αποτελεσματικότητα, το δεύτερο καταληκτικό σημείο,  θα εξεταστεί ένα χρόνο μετά την εγχείρηση.

 

ΕΚΦΥΛΙΣΤΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΩΧΡΑΣ

 

12) ACT η θεραπεία με βλαστοκύτταρα για την νόσο του Stargardt και την Ηλικιακή Εκφύλιση της Ωχράς Κηλίδος Dr. Steven D. Schwartz, Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο Jules Stein, Πανεπιστήμιο του Los Angeles Ιατρική Σχολή Καλιφόρνια Η.Π.Α.

 

ΣΗΜΕΙΩΣΗ (δεν δόθηκε περίληψη από τον ομιλητή, η ακόλουθη περίληψη διαμορφώθηκε από δημοσιεύσεις σε περιοδικά, από ανακοινώσεις στο Ίντερνετ της υπεύθυνης εταιρείας και από επικυροποιημένα στοιχεία έως τον Απρίλιο του 2014) και στις δύο κατηγορίες παθήσεων, της νόσου του Στάργκαρντ και των εκφυλίσεων της Ωχράς, και ιδιαίτερα του ξηρού τύπου της Ηλικιακής Εκφύλισης της Ωχράς (Η.Ε.Ω), η πρώιμη παθολογία τους προσομοιάζει στα κύτταρα του μελαγχρώου επιθηλίου στους ασθενείς έως ότου η φυσιολογική λειτουργία των κυττάρων του μελαγχρώου επιθηλίου (R.P.E.) είναι απαραίτητη για την υποστήριξη της υγείας των φωτοϋποδοχέων κυττάρων, τα δυσλειτουργικά κύτταρα του εν λόγου ιστού με ταχύς ρυθμούς οδηγούν στην ανάπτυξη της παθολογίας των φωτοϋποδοχέων και τελικά στον θάνατο τους. Επομένως, η αντικατάσταση των παθολογικών κυττάρων του R.P.E. με υγιή, τα λειτουργικά κύτταρα μπορούν να διασωθούν από το θάνατο τους, ώστε οι φωτοϋποδοχείς να επιμηκύνουν το χρόνο ζωής και τη λειτουργικότητά τους, και πιθανότατα βελτιώνοντας τη λειτουργική όραση. Τα βλαστοκύτταρα είναι αρχέγονα κύτταρα τα οποία έχουν την ικανότητα να μετατρέπονται/αναπαράγονται και να διαφοροποιούνται σε ώριμα κύτταρα, όπως αυτά του μελαγχρώου επιθήλιου.

 

Πολλές σημαντικές πληροφορίες είναι διαθέσιμες σχετικά με την υποστήριξη των μηχανισμών διαφοροποίησης των βλαστοκυττάρων συμπεριλαμβανόμενων δημοσιεύσεων αναφορών για τη διαφύλαξη της όρασης σε μοντέλα πειραματόζωων με εκφυλιστικές παθήσεις του αμφιβληστροειδή μετά από μεταμόσχευση βλαστοκυττάρων. Η εταιρία Advance Cell Technology (A.C.T.) έχει ξεκινήσει τις φάσεις ένα και δύο κλινικών δοκιμών εμφύτευσης βλαστοκυττάρων, προκειμένου να ερευνήσει τη διαφύλαξη και αναδόμηση της όρασης σε ασθενείς με Στάνταρντ ή Η.Ε.Ω., και ιδιαίτερα του ξηρού τύπου Η.Ε.Ω. Οι κλινικές αυτές δοκιμές είναι πολυκεντρικές και ελέγχουν την ασφάλεια και την ανεκτικότητα των μεταμοσχευθέντων υπό τον αμφιβληστροειδή ανθρωπίνων εμβρυονικών βλαστοκυττάρων τα οποία έχουν διαφοροποιηθεί σε κύτταρα R.P.E.(MA 09 R.P.E. cells). Στους ασθενείς με Στάνταρντ και Η.Ε.Ω. 18 ετών και μεγαλύτεροι όπου έγινε αυτή η μεταμόσχευση, τα πρωταρχικά αποτελέσματα έδειξαν ασφάλεια και ανεκτικότητα στη μεταμόσχευση των κυττάρων για περίοδο μεγαλύτερη των 12 μηνών. Ειδικότερα, η απουσία κάποιας σοβαρής επιπλοκής που να συνδέεται με την εμφύτευση κυττάρων, την αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος-φλεγμονή ή ενδείξεων αγγειακών βλαβών ήταν από τα επιθυμητά αποτελέσματα. Πέντε ομάδες ασθενών μελετήθηκαν με διαφορετική κατάσταση διαθέσιμης όρασης και οι οποίοι έλαβαν διαφορετικές ποσότητες βλαστοκυττάρων που τοποθετήθηκαν με ένεση και που κυμαίνονται από πενήντα έως διακόσιες χιλιάδες κύτταρα R.P.E. Ο εκτιμώμενος χρόνος ολοκλήρωσης της μελέτης είναι το τέλος του 2014. Για την ξηρού τύπου Η.Ε.Ω., η μελέτη σχεδιάστηκε σε πληθυσμό ανάλογο με την προηγούμενη μελέτη της Η.Ε.Ω. περιλαμβάνοντας ασθενείς ηλικίας 55 ετών και άνω. Από τις προκαταρτικές αναφορές των αποτελεσμάτων της έρευνας που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Lanset το 2012, σημαντικά, αξιοσημείωτα ευρήματα δείχνουν ότι η διαφοροποίηση των ανθρώπινων εμβρυονικών βλαστοκυττάρων ότι έχουν αποτελέσματα «μεγαλύτερα των 99% σε καθαρά κύτταρα του μελαγχρώου επιθήλιου (Μ.Ε.) με τυπική συμπεριφορά αυτών ως φυσιολογικά» και όταν αυτά μεταμοσχεύονται στον οφθαλμό, «διασυνδέονται-διαντιδρούν με τους ιστούς του αμφιβληστροειδή που τα υποδέχεται». Καμία παθολογική ανάπτυξη ή απόρριψη του μοσχεύματος δεν παρατηρήθηκε στους ασθενείς 4 μήνες μετά την εμφύτευση. Οι ασθενείς έδειξε να μην χάνουν όραση σε αυτά τα πρώιμα στάδια της κλινικής μελέτης, αλλά σημειώθηκε βελτίωση της οπτικής οξύτητας των ασθενών. Αυτή η διαπίστωση της ασφάλειας και της μερικής αποτελεσματικότητας θα μπορεί να επιτρέψει τη συνέχιση της κλινικής μελέτης σε νεαρότερους ασθενείς στο μέλλον.

 

13) Γεωγραφική Ατροφία: Κλινική δοκιμή με χορήγηση Lampalizumab - Dr. Steffen Schmitz- Valckenberg- Πανεπιστημιακή Οφθαλμολογική Κλινική Βόννης Γερμανία

 

Η γεωγραφική ατροφία (GA) είναι η δεύτερη, αμέσως μετά την ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας (ΗΕΩ), πρόκληση για τη χρήση της ριζοσπαστική θεραπείας που αντιμετωπίζει τις νεοαγγειώσεις που εμφανίζονται στην ΗΕΩ. Μεταξύ των διαφόρων παρεμβατικών φαρμακολογικών προσεγγίσεων, ένας ελπιδοφόρος στόχος είναι η αναστολή του συμπληρωματικού συστήματος.

 

Η φαρμακευτική ουσία Lampalizumab (αντιπαράγοντας D) θέτει ένα εμπόδιο/φραγή στη διαδικασία δέσμευσης αντιγόνων, που στοχεύει στο συμπληρωματικό παράγοντα D, που είναι ένα ένζυμο περιορισμού της ταχύτητας στην εναλλακτική συμπληρωματικής διαδικασίας. Η μελέτη Mahalo φάσης 2, εκτίμησε την ασφάλεια, την ανεκτικότητα και την κλινική αποτελεσματικότητα του Lampalizumab σε ασθενείς με GA. Αυτή η πολυκεντρική, απλή, τυφλή, εικονική και ελεγχόμενη μελέτη διεξήχθη σε κέντρα διενέργειας κλινικών δοκιμών στις ΗΠΑ και στη Γερμανία.

 

Περίπου 130 άτομα που εμφάνισαν γεωγραφική ατροφία (GA) δευτερογενώς, ως προς την ΗΕΩ, δίχως νεοαγγειακή χοριοειδοπάθεια εντάχθησαν στην κλινική δοκιμή. Η χορήγηση Lampalizumab (10mg) συγκρίθηκε με εικονικό φάρμακο το οποίο χορηγούνταν μηνιαίως ή μήνα παρά μήνα. Το πρωταρχικό καταληκτικό σημείο ήταν η μεταστροφή της κλινικής εικόνας της GA από την έναρξη έως τον 18ο μήνα με συγκριτικά στοιχεία ελέγχου, όπως αξιολογούνται με έλεγχο δοκιμασιών FAF (απεικονιστικών μεθόδων της κατάστασης του βυθού με laser οφθαλμοσκόπηση και φλουροαγγειογραφία).

 

Τα φερόμενα αποτελέσματα (από το δελτίου τύπου και τις παρουσιάσεις του συνεδρίου, καθώς δεν υπάρχουν ακόμα δημοσιευμένα στοιχεία από την έκθεση αξιολόγησης), έδειξαν ένα ποσοστό μείωσης 20,4 % στην εξέλιξη της γεωγραφικής ατροφίας στον πληθυσμό στον οποίον χορηγήθηκε μηνιαίως lampalizumab σε σύγκριση με τον πληθυσμό στον οποίον χορηγήθηκε το πλασέμπο. Αυτό το θετικό στοιχείο παρατηρήθηκε από τον έκτο ως το δέκατο - όγδοο μήνα.

 

Επιπλέον, σε ένα συγκεκριμένο υποπληθυσμό των ασθενών με γεωγραφική ατροφία στον οποίον χορηγήθηκε σε μηνιαία βάση Lampalizumab, που εντοπίστηκαν με τη χρήση διερευνητικών βιοδεικτών (CFI), ο ρυθμός εξέλιξης της GA μειώθηκε κατά 44%. Επίσης, η φερόμενη ασφάλεια ήταν σε αποδεκτά επίπεδα.

 

Αυτή είναι η πρώτη έρευνα που δείχνει θετική έκβαση θεραπείας στη μείωση της εξέλιξης της γεωγραφική ατροφίας. H θετική έκβαση ενισχύθηκε με το βιοδείκτη CFI με τον οποίον αξιολογήθηκε η σχετική υποκατηγορία των ασθενών. Περεταίρω κλινικές αξιολογήσεις αναμένονται.

 

 

ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

 

14) Επομένη Γενιά Aλληλουχιακών Ανιχνεύσεων στην Έρευνα για Εκφυλιστικές Παθήσεις του Αμφιβληστροειδή, Drs. Rinki Ratnapriya και Anand Swaroop, Εθνικό Ινστιτούτο Όρασης, Βηθεσδά, Μασαχουσέτη, ΗΠΑ.

 

Στο εργαστήριο του Εθνικού Ινστιτούτου Όρασης (NIH) απασχολούνται οι ερευνητές με τις επόμενες γενιές μεθόδων αλληλουχιακής ανίχνευσης συμπεριλαμβανομένων των εξωμικών των διασκριπτομικών και των επιγενομικών αλληλουχιών, προκειμένου να διαφωτίσουν τα βιολογικά στάδια-διαδικασίες κατανόησης της διαφοροποίησης των φωτοδεκτικών κυττάρων, της ομοιόστασής τους, της γήρανσης και της παθολογίας-νοσηρότητας αυτών. Η ταυτοποίηση των γενετικών μεταλλάξεων και των μοριακών μηχανισμών των κληρονομικών εκφυλιστικών παθήσεων του αμφιβληστροειδή είναι ένα από τα πρωταρχικά ενδιαφέροντα του N-NLR. Οι ερευνητές έχουν χρησιμοποιήσει όλη την εξωμική ανάλυση αλληλουχίας (WES) για πλήθος από μικρές έως μεσαίου μεγέθους γενεαλογίες με μονογονιδιακές εκφυλίσεις του αμφιβληστροειδή. Επιπρόσθετα, οι ερευνητές εξετάζουν 19 οικογένειες Ηλικιακής Εκφύλισης Ωχράς Κηλίδος χρησιμοποιώντας την τεχνική WES για τον προσδιορισμό σπάνιων τύπων των παθήσεων αυτών οι οποίοι μπορούν να πρωταγωνιστήσουν σε ανάλογες παθήσεις με οικογενή εκδήλωση. Ο περαιτέρω προσδιορισμός του ρόλου των υποψήφιων γονιδίων προσδιορίστηκε μέσω γενομικών και γενετικών αναλύσεων, χρησιμοποιώντας οι ερευνητές πειραματόζωα όπως το ψάρι zebra και ποντίκια. Τελικώς, οι ερευνητές αναπτύσσουν διευρυμένες βάσεις δεδομένων με εκδηλωμένους τύπους RNA, DNA και ιστολογικά πρότυπα, για να ξεκαθαρίσουν τα γονίδια που συνήθως εμπλέκονται και που μπορούν να τα διαχειριστούν, ώστε να σχεδιάσουν θεραπείες για τη μελλοντική ίαση των εκφυλιστικών παθήσεων του αμφιβληστροειδή και της Ωχράς Κηλίδος.

 

15) Πρόγραμμα DRUGSFORD: Συνδυάζοντας καινοτόμα φάρμακα με πρωτότυπες τεχνικές διανομής-διοχέτευσης φαρμακευτικών ουσιών Drs. Rinki Ratnapriya και Anand Swaroop, Ερευνητικό Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο Tούμπιγκεν, Γερμανία.

 

Το πρόγραμμα DRUGSFORD που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στόχο έχει να παράγει νέα φάρμακα για τη θεραπεία των κληρονομικών παθήσεων του αμφιβληστροειδή και να συνδέσει αυτά με ένα πρωτοποριακό σύστημα διανομής των φαρμακευτικών ουσιών λιποσωμικώς. Η ανάπτυξη των θεραπειών για τις εκφυλιστικές παθήσεις του αμφιβληστροειδή πρόσφατα αντιμετωπίζει δύο μεγάλες προκλήσεις.

 

α) τη γενετική ετερογένεια των παθήσεων με την πολλαπλότητα των γονιδίων και των μεταλλάξεών τους που ευθύνονται για τις παθήσεις αυτές. Για τη διαχείριση αυτής της ετερογένειας, το πρόγραμμα DRUGSFORD εστιάζει στα σήματα c GMP ως θεραπευτικό στόχο. Προσφάτως, οι συνεργάτες του DRUGSFORD μπορούν να δείξουν ότι τα αποκλίνοντα σήματα c GMP μπορούν να προκαλέσουν ανάλογες παθήσεις στον αμφιβληστροειδή σε μια μεγάλη ποικιλία μοντέλων πειραματόζωων.

 

β) οι φραγμοί-εμπόδια σε αγγειακό επίπεδο (ροής αίματος) στον αμφιβληστροειδή οι οποίοι προλαμβάνουν τον αποτελεσματικό τρόπο διανομής των φαρμακευτικών ουσιών στους φωτοϋποδοχείς του αμφιβληστροειδή. Για μια επιτυχημένη θεραπεία των εκφυλιστικών παθήσεων του αμφιβληστροειδή, το πρόγραμμα DRUGSFORD συνδυάζει τη χρήση νέων φαρμάκων που στοχεύουν τα σήματα c GMP με ένα πρωτοποριακό σύστημα διανομής των φαρμακευτικών ουσιών. Προκειμένου να φτάσουν αυτές οι φαρμακευτικές ουσίες στον αμφιβληστροειδή, και ειδικότερα μέσα στους φωτοϋποδοχείς έτσι ώστε να μπορούν μετά να εκφράσουν τα θετικά τους αποτελέσματα. Η πλατφόρμα συνεργασίας του DRUGSFORD αποτελείται από δύο βιομηχανίες και τρία ακαδημαϊκά ερευνητικά κέντρα ως συνέταιρους. Η εταιρεία BIOLOGS (Γερμανία) είναι η συντονίστρια εταιρεία σε παγκόσμιο επίπεδο η οποία παράγει νουκλεϊκά αντίγραφα τα οποία μπορούν να στοχεύσουν και να μετατρέψουν τα σήματα c GMP. Τα προϊόντα της BIOLOGS είναι ενσωματωμένα σε κάψουλα, σε ένα εμπορεύσιμο λιποσωμικό όχημα-διαβιβαστή διοχέτευσης φαρμάκου που παράγεται από την εταιρία ΒΒΒ (Ολλανδία). Μία από τις πιο σημαντικές εταιρείες ειδικευμένες στη διοχέτευση φαρμάκων διαμέσου των φραγμών που έχουν σχέση με την κυκλοφορία του αίματος. Τα πρωτοποριακά αυτά στοιχεία και η λιποσωμική της μορφοποίησης ελέγχθηκαν κατόπιν σε σταδιακά μοτίβα σε τρία διαφορετικά συστήματα αυξανόμενης πολυπλοκότητας. Αρχικώς, η ομάδα του Valeria Marigo Πανεπιστήμιο στη Μοντένα Ιταλίας ελέγχει στοιχεία του προγράμματος DRUGSFORD σε καλλιέργειες φωτοϋποδοχέων κυττάρων. Θετικός έλεγχος ανάλογων στοιχείων περαιτέρω ελέγχθηκε σε οργανωτικές εξωτερικές καλλιέργειες αμφιβληστροειδικών κυττάρων από τον Per Ekstrom του Πανεπιστημίου Λουντ της Σουηδίας. Τελικώς, τα στοιχεία που ελέχθησαν και πέρασαν στο δεύτερο στάδιο ελέγχθηκαν σε διάφορα μοντέλα πειραματόζωων με παθήσεις αμφιβληστροειδή στο εργαστήρι του F. Francoise Paquet-Durant πανεπιστήμιο Τούμπιγκεν στη Γερμανία. Σε πρόσφατα στάδια ερευνών, η πλατφόρμα συνεργατών παρήγαγε πάνω από 150 καινοτόμα στοιχεία/ενώσεις, όπου πάνω από 100 περίπου από αυτά έχουν ελεγχθεί σε αναλύσεις ελεύθερων κυττάρων, 15 από αυτές τις ενώσεις ελέγχθηκαν σε καλλιέργειες κυττάρων φωτοϋποδοχέων, 8 σε αμφιβληστροειδείς ενώ άλλες τρείς ενώσεις σε ποντίκια πειραματόζωα που είχαν παθήσεις του αμφιβληστροειδή. Αξιοσημείωτο είναι ότι μια λιποσωμική φόρμα ένωσης έδειξε σημαντικά αποτελέσματα στη διαφύλαξη-διάσωση των RDI φωτοϋποδοχέων. Αυτό αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό επίτευγμα, και έτσι η ομάδα των ερευνητών αποφάσισε να επιλέξει αυτή την ένωση με την κάθε είδους λιποσωμική του μορφή ως την πρώτη κορυφαία ένωση που πρέπει να αναπτυχθεί για τη φάση ένα των κλινικών δοκιμών. Τελικά θα αναπτυχθεί ένα σχέδιο για προκλινικές μελέτες το οποίο είναι αυτό που απαιτείται για τη διερεύνηση ενός φαρμάκου (IND) και που έχει κατατεθεί σχετική αίτηση έγκρισης, έτσι ώστε οι επιστήμονες να είναι σε θέση να ξεκινήσουν κλινικές μελέτες φάσης ένα έως το τέλος του 2015. Καταλήγοντας το πρόγραμμα DRUGFORD έχει ταυτοποιήσει-προσδιορίσει τα σήματα c GMP ως ένα κοινό στόχο για τη θεραπεία των εκφυλιστικών παθήσεων του αμφιβληστροειδή, έχοντας παράγει νέα στοιχεία/ενώσεις με μοναδικές και υψηλής εξειδίκευσης στόχευσης ιδιότητας και έχουν υιοθετηθεί και αναπτυχθεί νέες τεχνικές διοχέτευσης λιποσωμικών φαρμάκων για μια αποτελεσματική διανομή αυτών στους φωτοϋποδοχείς του αμφιβληστροειδή.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ανακοινώσεις της RI και συμπεράσματα

 

Η κυρία ChristinaFasser έκλεισε τις εργασίες της συνάντησης ευχαριστώντας όλους τους ομιλητές για τις εξαίρετες παρουσιάσεις τους, εκφράζοντας την ευαρέσκειά της για τις πολύ καλές νέες εξελίξεις που οδηγούν στην αναζήτηση νέων θεραπειών για την αντιμετώπιση παθήσεων του αμφιβληστροειδή. Επίσης ευχήθηκε καλή συνέχεια των εργασιών στις έρευνές τους και ανανέωσε το ραντεβού συνάντησης στην ARVO το 2015.

 

Μετάφραση-Επιμέλεια κειμένου: Στρατής Χατζηχαραλάμπoυς, Κωνσταντίνος Μπαρτζελιώτης, Μαρία Δαμουλιάνου, Χρυσάνθη Τάτση και Σωτηρία Τσιμούρα

 

Κατηγορίες Νέων:


Main menu 2